Wanneer gekeken wordt naar verpleeghuizen, ligt de kwaliteitsnorm op een niveau dat het zowel financieel als qua personeelsbezetting volgens Actiz niet is vol te houden wanneer de vergrijzing toeslaat. Hoewel er sinds 2018 ruim 23.000 nieuwe medewerkers zijn bijgekomen in verpleeghuizen, lopen wachttijden op met meer dan 500 mensen per maand.

Vilans, het kenniscentrum voor langdurende zorg, geeft aan dat het probleem dat ontstaat door de vergrijzing en de krapte op de arbeidsmarkt, alleen op te lossen is als de vraag naar het verpleeghuis wordt voorkomen. Dan gaat het om nieuwe vormen van wonen, preventie, ingrijpen bij risicovolle situaties en digitale oplossingen.

Het is duidelijk dat innovatie in de ouderenzorg nodig is. Om de zorg betaalbaar en kwalitatief goed te houden, is vergaande inzet van technologie noodzakelijk. Cruciaal zijn wijkverpleegkundigen met competenties op het gebied van zorgtechnologie. PlatformVmZ creërt voor wijkverpleegkundigen een digitale werkomgeving. Om aan cliënten in de thuissituatie de juiste mogelijkheden te kunnen aanbieden en juist te adviseren, heeft de verpleegkundige inzicht nodig in de mogelijkheden die de technologie biedt. 

Daarbij loont het uiteraard naar voorbeelden in het buitenland te kijken. In dit blog: Singapore en Estland.

In Singapore bestaat het project SHINESeniors dat tot doel heeft om ouderen zo lang mogelijk thuis te kunnen laten wonen: ‘ageing-in-place’. Daarbij wordt niet alleen ingezet op zorgtechnologie maar ook op kennis van de psychologie van het ouder worden. Hierbij wordt technologie ingezet om inactiviteit te monitoren, medicatieveiligheid te bevorderen, alarmering te activeren en vrijwilligers te betrekken bij het zorgproces. Binnen de appartementen van CuraeVitel Balie wordt eveneens sensortechnologie gebruikt.

Door sensortechnologie kan de fysieke omgeving (luchtkwaliteit, geluidsniveau, etc.) en het leefpatroon van senioren (mobiliteit, medicijngebruikt, etc.) in beeld gebracht worden.  Afwijkingen in het dagelijkse patroon van ouderen kan op een niet opdringerige manier op afstand inzichtelijk worden gemaakt. Afhankelijk van de aard van de afwijking kunnen dan interventies plaatsvinden.

Op deze wijze biedt technologie ouderen ondersteuning voor zelfredzaamheid. Het gebruik van technologie kan screening en diagnostiek verbeteren doordat de oudere over meer zelfinzicht beschikt. Daarnaast verbetert technologie het bepalen van de gezondheidstoestand van ouderen: de informatie richting zorgprofessionals is gebaseerd op het eigen profiel van een cliënt.

Estland geldt met 1,3 miljoen ‘digitale burgers’ als hét voorbeeld van een volledig digitale samenleving waar internet een grondrecht is en alle onlinediensten zijn aangesloten op één overheidsportaal. In Estland zijn de ziekenhuizen sinds 2008, verplicht om digitaal de patiënten te informeren. De patiënt bepaalt of de artsen alles of een gedeelte van hun digitaal patiëntendossier mogen inzien. Het e-patiëntenportaal (Health Information System) beheert ongeveer 95% van de data die door ziekenhuizen worden gegenereerd.

De kunst is om zorgtechnologie onderdeel te maken van de zorgpraktijk en de professionals te betrekken bij de innovatiekracht die dat oplevert.

 Tips:

• Problematiek van de ouderenzorg vergt nieuwe benaderingen waarin zorgtechnologie en digitalisering een belangrijke rol spelen.
• Innovatie werkt alleen als het een integraal onderdeel uitmaakt van de zorgpraktijk.

De administratieve lasten kunnen worden verlicht door gebruik te maken van digitale en gestandaardiseerde informatie-uitwisseling. Zo voorkom je dat zorgprofessionals steeds opnieuw hetzelfde verhaal hoeven te vertellen. Het ministerie van VWS zet sterk in op de verbetering en opschaling hiervan, maar om dit proces te versnellen moeten ook ICT-leveranciers hier hoge prioriteit aan geven.

Anne-mie Sponselee gaat in dit mini college in op de voordelen van het effectief inzetten van zorgtechnologie in zorg en welzijn. Wat is zorgtechnologie nu eigenlijk? Wat moet deze technologie dan kunnen? En tegen welke uitdagingen lopen we op dit moment aan? Is zorgtechnologie de zorg van de toekomst?

Verpleegkundigen kunnen alles kapot krijgen, de verkeerde knoppen indrukken, stekkers verkeerd aansluiten en soms zelfs breken. Ook al is het resultaat misschien in beide situaties een kapot product, de intentie achter het gebruik is wel degelijk anders.

‘If it can be broken, it will be’

Wat is nurseproof? In een boek van Higgs (2014) staat: ‘Nothing is nurse-proof, and if it can be broken, it will be.’ Een uitleg staat in het boek Integrale Productontwikkeling (Buijs, 2005): ‘Medisch personeel gaat over het algemeen slordig om met apparatuur, want de patiënt komt op de eerste plaats.’ Sommige ontwerpers – ik inclusief – vergeten dat de focus van de verpleegkundige niet op hun product ligt, maar op de patiënt die eraan vastzit.

Dus ontwerper, ik heb het over jou, terwijl jij kijkt naar die mooie 3D-tekening op het scherm en geniet van de geometrische vormen van je ontwerp. Word je enthousiast van je ronde 4-pins stekkerontwerp die de machine ingaat? Word je opgewonden van de perfecte verhoudingen van de pijl in reliëf op de stekker, die naar die stip op de machine wijst, zodat het voor iedereen duidelijk is hoe deze aangesloten moet worden?

Mag ik je vertellen waarom dit niet handig is?
Omdat ’s avonds en ‘s nachts, als het technische personeel naar huis is, de batterij begint te protesteren via een melding op het scherm. Dan moet de dienstdoende verpleegkundige zich afvragen waarom dat medische product niet wordt opgeladen, ook al is het aangesloten op het lichtnet. Ze controleert het snoer van stopcontact tot apparaat, terwijl haar patiënt in bed toekijkt en zich afvraagt wat het probleem is met het apparaat dat aan hem gekoppeld is. En na duwen en trekken aan snoeren, terwijl de patiënt geïrriteerd raakt vanwege het late tijdstip, komt ze erachter dat de prachtig vormgegeven pijl op stekker en de punt op het apparaat niet op één lijn liggen. Blijkbaar heeft iemand ongezien de stekker kunnen inpluggen, 90 graden gedraaid. Gewoon omdat dat kan.

En ontwerper, je hebt hierop geanticipeerd in de user interface. De juiste aansluiting geeft een icoontje dat het product is aangesloten op het lichtnet. Dat zag de verpleegkundige ook. Pas toen ze dit wist, was te herleiden dat bij afwezigheid van dit icoon, het product níet aangesloten is. Tot het batterij-icoontje leeg raakt of er een melding komt. Een oplossing moet niet gevonden worden in RTFM*, maar in het ontwerpen voor en mét verpleegkundigen. Misschien vinden verpleegkundigen je producten pas echt mooi, als je ze er nooit over hoort. Dan hoeven ze namelijk geen aandacht te besteden aan het product, maar kan de aandacht naar de patiënt.

*RTFM = Read The Fucking Manual

Buijs, J. A., & Valkenburg, A.C. (2005). Integrale productontwikkeling. Boom Koninklijke Uitgevers.

Higgs, J. (2014). Gezondheid Praktijkrelaties. In Health Practice Relationships (pp. 3-8). SensePublishers.

Imming, H. (2014, 3 3). De i-Valve, nurseproof luchtflowmeter beveiliging. Teruggehaald van MT Integraal: http://www.mtintegraal.nl/artikelen/178/de-i-valve-nurseproof-luchtflowmeter-beveiliging

Op vakantie met de VR-bril
Met behulp van de Virtual Reality-bril kunnen (dementerende) ouderen toch nog een wereldreis willen maken, door de Grand Canyon lopen of een bezoek brengen aan de Eiffeltoren. Gewoon thuis, vanuit de luie stoel.

Waarom organiseren we zorg? Voor wie ook alweer? En hoe denken we – gewoon met ons gezonde verstand, van mens tot mens – dat dat het beste kan? Dat is wat er naar voren kwam in deze ronde van het trendonderzoek: de zorg ontregelt.
In extremo zien we dat terug in de formatie van zeer tijdelijke teams rondom een specifieke cliëntbehoefte. Maar we zien het ook in een nieuwe benaming als ‘medewerker van het gewone leven’. En met het ontregelen ontstaan nieuwe kansen, die misschien wel richtinggevend zullen blijken voor de organisatie van de zorg van straks.

Zo zien we de opkomst van bedrijven die gezelschap aanbieden tegen betaling. Maar ook de snel voortschrijdende technologie ontregelt de zorg: wat als de computer slimmer is dan de arts? Wie zorgt er dan eigenlijk?

Bekijk deze publicatie

In de app vind je onder meer:

• richtlijnen
• medicatie/tabellen
• checklists
• organisaties
• consultatie
• handige links
• voorlichtingsfolders

PalliArts is een initiatief van Marije Brull en Marlie Spijkers van het Netwerk Palliatieve Zorg Zuidoost Brabant, ontwikkeld in samenwerking met IKNL en deels gefinancierd door VGZ. FPalliArts is eigendom van IKNL en ibula ondersteunt dit initiatief.

Gebruik jij PalliArts al? Wat vind je ervan? Laat je gebruikerservaring achter in de reacties.