Goed bestuur en toezicht zijn belangrijke voorwaarden voor goede zorg. Met de Governancecode Zorg volgen zorgorganisaties zeven principes die breed gedragen zijn in de hele sector. Bij elk principe wordt de concrete toepassing beschreven. De code is een instrument om de governance zo in te richten dat die bijdraagt aan het waarborgen van goede zorg, aan het realiseren van de maatschappelijke doelstelling van zorgorganisaties en het maatschappelijk vertrouwen.

De algemene ledenvergadering van de Nederlandse ggz heeft op 3 december 2021 ingestemd met de geactualiseerde Governancecode Zorg. De ledenvergaderingen van de NVZ, ActiZ, NFU en VGN waren al eerder akkoord gegaan. De Governance Code geldt vanaf 1 januari 2022.

7 gedragen principes

De principes zijn:

1. De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten;
2. De raad van bestuur en de raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie;
3. De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden;
4. De raad van bestuur en de raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie;
5. De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling;
6. De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie;
7. De raad van bestuur en de raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.

Belangenverstrengeling en zeggenschap

Aanleiding voor de actualisering van de code zijn de evaluatie van de code, adviezen van de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) Governance innovatie- en adviescommissie (IAC) en nieuwe wetgeving. De adviezen van het IAC over belangenverstrengeling en over de governance van samenwerkingsverbanden zijn verwerkt in de vernieuwde code. Voor toezichthouders zijn enkele bepalingen uit de code geschrapt omdat die nu opgenomen zijn in wetgeving.

Verder is veel explicieter aandacht besteed aan professionele zeggenschap. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een afspraak tussen V&VN, werknemersorganisaties en de brancheorganisaties in de zorg en de aanbevelingen uit het SER-rapport ‘Aan de slag voor de zorg’. Naast de waarborgen die er waren, is in de code nu opgenomen dat de zorgorganisatie zorgt dat professionals invloed kunnen hebben op het beleid dat hen raakt in de dagelijkse beroepsuitoefening, maar ook dat ze betrokken worden bij de beleidskeuzes over ‘de zorg van morgen’.

Download

De herziene code kan je hier downloaden.

Het voordeel van werken met blockchain is dat er niemand exclusief eigenaar is: er is sprake van een verregaande vorm van decentralisatie. De data zijn eenmalig (en niet te veranderen) vastgelegd, niemand kan iets met de data doen en het is transparant. De decentralisatie is geborgd doordat het netwerk bestaat uit verschillende computers die allen over een kopie van de data beschikken. Als iets wordt aangepast, wordt iedereen daarover geïnformeerd: niemand heeft alleen de beschikking over data.

Interoperabiliteit (samenwerkbaarheid) in de zorg wordt belemmerd door het identificeren van patiënten en het blokkeren van uitwisselen van informatie. Er bestaan enkele voordelen van het werken met blockchain:

• De blockchain blijft onveranderlijk en blijft te traceren, waardoor cliënten informatie gemakkelijk naar zorgprofessionals kunnen sturen.
• Een medisch dossier dat wordt toegevoegd blijft veilig.
• Zorgprofessionals die data willen bekijken kunnen via de blockchain van de cliënt toestemming krijgen.

Eén van de uitdagingen is dat gezondheidsinformatie niet altijd toegankelijk is. De intentie is om dat vanaf 1 juli 2020 te doorbreken door de verplichte invoering van een Persoonlijke Gezondheidsomgeving voor iedereen. Blockchain technologie zorgt in principe voor vermindering van complexiteit, volledig betrouwbare samenwerking en veilige informatie.

Hoe werkt block chain? Stel je een spreadsheet voor die voortdurend wordt gekopieerd op een netwerk van duizenden computers. Dat is de essentie van blockchain: een gedecentraliseerd digitaal ‘grootboek’ dat een overvloed van voortdurend bijgewerkte en hoog versleutelde virtuele documenten bevat.

Iemand wil een verandering in de blockchain aanbrengen door een nieuw ‘block’ aan te brengen. Dit ‘block’ wordt bekendgemaakt in het hele gedecentraliseerde netwerk. Als het door alle computers is ‘bekeken’, dan wordt de verandering aangebracht in de keten. Alle computers gaan akkoord met de verandering, die daarna niet meer veranderbaar is.

Het grote voordeel hiervan is dat het hele proces van het bij elkaar brengen en harmoniseren van data qua tijdsinvestering enorm wordt teruggebracht. Bij een goede inrichting kan ervoor gezorgd worden dat alle data relevant en ondubbelzinnig zijn. Hierdoor bestaat in de gehele keten van zorgverlening de beschikking over betrouwbare data.

Apple heeft inmiddels een breed scala aan zelfmetingen ontwikkeld. Via blockchain technologie kan het vastleggen en delen van gezondheidsgegevens tussen de digitale apparaten en de zorgprofessional worden geborgd. IBM heeft een blockchain netwerk ontwikkeld met een aantal zorgverzekeraars om interoperabiliteit en transparantie te kunnen waarborgen.

Bij patiënt datamanagement spelen er drie zaken. In de eerste plaats dat iedere patiënt uniek is: data moeten dus gericht zijn op gepersonaliseerde zorg. Daarnaast gaat het om de wijze waarop data gedeeld kunnen worden. Ten slotte kunnen de data worden gebruikt om tot interventies te komen.

Samengevat zijn de belangrijkste toepassingen van blockchain onder meer veilig beheer van data, traceerbaarheid geneesmiddelen en patiënt datamanagement. In hoeverre het snel een grote vlucht neemt, is afhankelijk van de acceptatie van deze technologie.

Tips:

• Beveiliging van zorgdata is cruciaal; blockchain technologie kan hierin een belangrijke rol spelen.
• Blockchain technologie maakt nieuwe samenwerkingsvormen tussen professionals (netwerkzorg) mogelijk.

Ik ben geschrokken. Echt geschrokken. Dat medewerkers in de zorg een (te?) groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben, wist ik al. Dat er veel burn-outs zijn in de zorg wist ik ook. En dat de betrokkenheid enorm en bewonderenswaardig is, was mij bekend. Ik heb de Zorgpin in het leven geroepen om daar een passende waardering voor te bieden en schreef al eerder een artikel over medewerkers die vol zitten. Ook zag ik regelmatig dat mensen even nog een gesprekje doen met een cliënt, ook al is hun dienst afgelopen. En ik hoorde wel vaker dat medewerkers aangaven dat ze iets niet wilden doen omdat er al ‘te veel privé-tijd ging zitten in het werk’. Ik las eerder al dat Tommie Niessen, verpleegkundige en vlogger, in zijn eigen tijd urine in ging leveren omdat de cliënt niemand anders had. Ook schrok ik toen ik hoorde dat mensen door het arbeidsmarkttekort geen drie maar twee aaneengesloten weken vakantie mochten opnemen.
Maar dat het zo’n structureel zorgelijk probleem is, drong weer tot me door toen ik dit gesprek opving:

‘Een medewerker van mij start altijd om 06.15 uur met werken terwijl haar dienst pas om 07.30 uur begint. Dan kan ze vast de rapportages en mails lezen.’ ‘Herkenbaar,’ zegt de ander, ‘veel van mijn medewerkers beginnen ook een half uur voor hun dienst omdat ze als de dienst begint direct met de clienten aan de slag moeten.’  De derde gesprekspartner vult aan ‘Mijn medewerker vertelde dat ze door de (onbetaalde) extra uren haar vrijwilligerswerk opgezegd had. Het was te veel.’
En de zorgmanager sluit af met ‘Sowieso lezen medewerkers hun mail en informatie thuis omdat ze aangeven daar op het werk geen tijd voor te hebben.’

Een gesprek dat naast mij plaatsvindt tussen zorgmanagers en een coach die teams ondersteunt.
De coach greep in en sprak met het hele team af dat er voor 07.10 uur geen cliënten verzorgd worden en dat mensen niet voor 07.00 uur aan hun dienst beginnen. ‘De collega’s die wel gewoon op tijd aan hun dienst beginnen, voelen zich schuldig als de rest van het team al die tijd al aan het werk is’ Het voelt dus blijkbaar als te laat komen terwijl ze precies op tijd zijn?

Is het alleen dat (te?) grote verantwoordelijkheidsgevoel en die betrokkenheid? Of is het ook een reactie uit overmacht? Een teken van een te hoge werkdruk? Een te hoge administratiedruk? Ik denk een combinatie. Maar het is een ongezonde combinatie! En we laten het toe. Het tekort is blijkbaar zo groot dat we blij zijn met alle extra uurtjes. Ook al zijn het extra’s die ervoor zorgen dat mensen privé compromissen sluiten en mensen de ziektewet in jagen. We maken daardoor het onderliggende probleem niet zichtbaar.

Hoe groot zou het arbeidsmarkttekort zijn als elke zorgmedewerker vanaf aanstaande maandag besluit om niks meer in zijn vrije tijd te doen? Wat zou er allemaal blijven liggen en welk effect zou het hebben op de kwaliteit van de zorg aan de cliënten? Hoeveel geld zouden we kwijt zijn als we al die uren echt zouden betalen? Ik vrees het ergste. We zouden waarschijnlijk nog veel meer mensen nodig hebben in loondienst. Nog meer zzp’ers in moeten schakelen om het gat te vullen.

We moeten juist in deze tijden van werkdruk en tekorten bescherming bieden aan onze kostbare zorgprofessionals. Onze waardering laten blijken, maar ook grenzen stellen aan hun verantwoordelijkheidsgevoel. Een vitale medewerker heeft recht op een betaling van daadwerkelijk gewerkte uren èn recht op vrije tijd. En die verantwoordelijkheid ligt zowel bij de zorgprofessional als bij zijn of haar baas.

Dus, zorgprofessionals: tot morgenochtend 07.00 uur. En geen seconde eerder.

De eerste weken waren zwaar; alles was nieuw en spannend! Man, ik weet nog hoe ik daar stond met een thermometer in mijn hand. Ik voelde me heel ongemakkelijk. Ik moet dat ding in iemands oor stoppen, dat is toch gek?, dacht ik bij mezelf. Maar ik wilde zo snel mogelijk handelingen kunnen uitvoeren en greep alle kansen aan. Hoe het aan het begin nog wat ongemakkelijk was, voelde ik me later uiterst op mijn gemak bij het doen van de standaard controles. Dat was ook ongeveer het enige waarbij ik me op mijn gemak voelde. ‘Hoe ga ik dat ooit doen? Meerdere patiënten, overzicht houden, al die regeldingen?’ Vol bewondering keek ik naar mijn medestudenten en gediplomeerde collega’s.

Na tien weken had ik het wel gehad met die controlepaal. Was dit wat het ziekenhuis inhield? Ochtendzorg, driemaal daags controles en een heleboel afspraken in goede banen leiden? Ik uitte bij mijn werkbegeleiders dat ik wel wat meer uitdaging wilde. Zij zagen mijn bevlogenheid en hoe ik in die tien weken al vooruit was gegaan en ze vertrouwden me wat meer zelfstandigheid toe. Ik kon meer gaan oefenen met verpleegtechnische handelingen en ze gaven mij de tip om ook af en toe met een patiënt te gaan zitten en eens een praatje met ze te maken. Oei, ik wilde meer uitdaging maar dit is wel spannend. Hoe begin ik zo’n gesprek? Wat als ze helemaal niet op mijn vragen zitten te wachten?

Al snel kwam ik erachter hoe leuk patiënten het vinden om de ins en outs van hun ziektebeeld te vertellen en hoe fijn het kan zijn als je een luisterend oor biedt op momenten dat het even niet zo goed gaat. Langzaam begon ik te begrijpen wat zorg voor mij inhoudt. Ik leerde verder te kijken dan lichamelijke ziektes en ging opzoek naar de behoeften van mijn patiënt. Je leest het goed: mijn patiënt. Ik koos ’s morgens een patiënt en ging proberen een inschatting te maken van de benodigde zorg. Op bed wassen of toch mobiliseren naar de badkamer om op te frissen bij de wastafel? Wat wil de patiënt zelf eigenlijk? Na een leerzame periode heb ik mezelf verbaasd. Meerdere patiënten en overzicht houden. Nu kan ik het ook!  Wat ik ervoor terugkrijg? De waardering van mijn patiënten. En dat maakt mij een gelukkig mens :).

Zit jij ook te twijfelen over een carrièreswitch in de zorg? Ik deel graag mijn enthousiasme en ervaringen dus neem gerust contact op!

Hoe zorg je dat een kind gezond oud wordt? Wat is daarin de impact van bijvoorbeeld armoede of rook-, eet- en drinkgedrag? Hoe kun je het best opvoedingsadviezen geven? Met welke extra uitdagingen worden kwetsbare jongeren geconfronteerd en hoe kun jij daarmee omgaan?

Op dit congres geven vooraanstaande experts uit wetenschap en praktijk hun antwoorden op deze en andere, soortgelijke vraagstukken. De volgende sprekers zullen aanwezig zijn:

• Prof. Dr. Hugo Heymans [Universiteit van Amsterdam] 
• Dr. Carolien Gravesteijn [Hogeschool Leiden] 
•  Dr. Rianne Reijs [GGD Zuid Limburg] 
• Drs. Elle Struijf [Nederlands Centrum Jeugdgezondheid]
• Drs. Ineke Moerman [Gemeente Almere] 
• Dr. Yvonne Vanneste [NCJ]
• Drs. Lucy Smit [JGZ Kennemerland]

Klik hier voor meer informatie over het event

Aanmelden