Een half jaar geleden werkte ik nog in de ICT, met mijn baan als Interaction Designer had ik het goed voor elkaar. Tweeëntwintig jaar, een eigen huisje, een vast contract en een mooi loon, wat wil je nog meer? Toch miste er voor mij iets, ik kwam vaak vermoeid en chagrijnig thuis. Ik ben gaan nadenken over waar ik mezelf over een aantal jaar zag staan. Meer afwisseling, meer sociaal contact en een betere combi van fysiek en mentaal werk. Kan ik dat met dit werk bereiken? Is dit wel datgene wat bij mij past? Wil ik dit nog wel mijn hele leven doen? Al snel wist ik het antwoord op deze vragen, ik wilde iets anders, ik wilde het ziekenhuis in!

Dat betekende opnieuw studeren, pfoe dat was toch wel even heftig. Vier jaar opnieuw de schoolbanken in. Tevens was er ook nog een hypotheek die betaald moest worden. Dat leek onhaalbaar. De vacature van het UMC Utrecht om in drie jaar mijn HBO-V diploma te halen middels een duale opleiding leek te mooi om waar te zijn. Deze opleiding zou betekenen dat ik na tien weken theorie gelijk parttime aan de slag kon in het ziekenhuis. Eén dag school, drie dagen werken. Zo kon ik mijn studie verkort doen én mijn hypotheek gewoon betalen. Ik hoefde er niet lang over na te denken en heb gelijk gesolliciteerd.

Na een pittig sollicitatietraject, kreeg ik het goede nieuw dat ik was aangenomen. Ik merkte dat veel mensen bewondering hadden voor de keuze die ik maakte. Je vaste baan en mooie loon opgeven om je hart te volgen. Blijkbaar is dat voor veel mensen een grote stap en ik, ik ging die stap maken. Tuurlijk heb ik ook wel even getwijfeld. Kan ik het wel betalen? Wat als ik het toch niet zo leuk vind? Maar tegelijkertijd dacht ik bij mezelf: wat kan er misgaan? Er is altijd een weg terug. Dat ik er op achteruit ga wat betreft loon, daar zit ik totaal niet mee. Ik doe liever veertig jaar iets wat ik leuk vind en dat minder verdient, dan veertig jaar iets waar ik geen energie uit haal. Daarmee kan ik dan ook alleen maar zeggen, volg je hart!

Ps. Inmiddels ben ik al een half jaar actief als leerling-verpleegkundige in het ziekenhuis. Benieuwd naar hoe ik terugkijk op mijn eerste periode? Lees mijn volgende blog!  

‘Vechten tegen de realiteit verlies je altijd’ – met andere woorden: het heeft geen zin om je druk te maken over dingen waar je geen invloed op hebt.

Kiezen voor de zorg

‘Rond mijn zestiende wist ik echt niet wat ik wilde worden. Na heel veel dingen weggestreept te hebben bleef de zorg nog over als optie. Ik wist toen niet echt goed waar ik voor koos, maar had al snel door dat het een goede keuze was. Dat heb ik ook zeker te danken aan mijn moeder, zij heeft me gestimuleerd om de zorg in te gaan. Ik werk nu alweer twintig jaar op dezelfde afdeling: mediumcare neurologie/neurochirurgie van het UMCU. Op onze mediumcare is er plaats voor acht patiënten. De patiënten die ik verzorg op de mediumcare zijn vaak instabiel, zorgzwaar en hoogcomplex. Hersenbloedingen, herseninfarcten, hersentumoren, (neuro)trauma’s, epilepsie, dwarsleasie zijn voorbeelden van ziektebeelden die we vaak tegenkomen. Hoe hoogcomplex de zorg ook is die ik verleen aan patiënten, toch krijg ik de meeste energie en voldoening van de persoonlijke verzorging. Zodat familieleden door alle slangetjes, draadjes en apparatuur heen hun geliefde blijven zien. Ik vind het belangrijk om zo snel mogelijk de patiënt hun eigen kleding weer aan te trekken. Eigen kleding, eigen toiletspullen, eigen luchtje op: alles om patiënten zichzelf weer een beetje mens te laten voelen. Het mooiste aan werken in de zorg vind ik dat geen dag hetzelfde is en je altijd met mensen werkt. Minder mooi is dat het lichamelijk zwaar is en je ook vaak nachtdiensten werkt.’

Waar moeten we naartoe in de zorgsector?

‘De zorgorganisatie van de toekomst zal in mijn dromen meer geleid worden van binnenuit in plaats van van buitenaf. Dus minder bemoeienissen van zorgverzekeraars en meer gestuurd door gedreven, betrokken en kundige mensen. Ook hoop ik dat verpleegkundigen veel meer zullen doordringen in bestuursfuncties. Als het gaat over het terugdringen van curatieve zorg en de focus op preventie zie ik zeker een taak weggelegd voor verpleegkundige specialisten. Zij hebben vaak iets meer tijd per patiënt die ze zien op de poli. Daardoor kunnen ze beter inspelen op eventuele problemen. Aan het verlagen van de kosten zou minder bureaucratie bijdragen, maar ook minder verspilling van spullen! Als je ziet wat er bij ons op de afdeling weggegooid wordt dan schrik je…’

‘Twee jaar geleden schreef ik een blog met de titel ‘Waarom verpleegkundigen zo veel achter de computer zitten’, die werd heel goed opgepikt door social media. Een jaar later deed ik mee met Hacking Health waar ik het probleem Registratielast aan de orde stelde in het UMCU. In de jury zat een lid van de Raad van bestuur en zij beloofde dat het verminderen van registratielast hoog op de agenda zou komen te staan in 2018. Intussen wordt er binnen het UMCU hard gewerkt om de registratielast aan te pakken. Er is een projectgroep Zinvolle registratie in het leven geroepen en er wordt nu zelfs landelijk overlegd tussen verschillende ziekenhuizen om van elkaar te leren. Alhoewel ik goed begrijp dat het belangrijk is om goede wet- en regelgeving te hebben, merk ik ook dat we hier in Nederland wat doorslaan naar het Amerikaans systeem van “alles dicht willen timmeren” om bij voorbaat al sterk te staan bij een eventuele rechtszaak. Vooral de plicht om een goede verslaglegging te hebben is er zo eentje. Ik zou, in het kader van het terugdringen van registratielast, dolgraag alle overbodige, overdreven checklisten, vinkjes en scorelijsten de prullenbak in doen.’

Uitdagingen en dromen

‘Door vraag en aanbod beter op elkaar te laten aansluiten valt ook nog veel winst te behalen. Neem bijvoorbeeld de verpleeghuiszorg: in de toekomst zullen er veel meer ouderen langer intensieve zorg nodig hebben. Alleen als er genoeg opgeleide verzorgenden en verpleegkundigen zijn om die taken goed te doen, kun je kwaliteit leveren. Technologie, innovaties, e-health, allemaal heel mooi en zeker ook een verrijking voor ons vak, maar verplegen en verzorgen is allereerst mensenwerk. Ik verwacht dat de zorgrobot in de toekomst misschien wel ingeburgerd raakt. Maar of ik, als ik straks oud en grijs ben en in een verpleeghuis woon, blij zal worden van een robot die me naar het toilet brengt? Ik denk het niet.’

‘We hebben al jaren te kampen met personeelstekorten en financiële tekorten. Dus de grootste uitdaging voor ons is eigenlijk om gemotiveerd blijven! Door het samenvoegen van verschillende zorglijnen binnen neurologie werken we naar een gezondere toekomst toe. Bij deze reorganisatie hoort ook een verbouwing waarbij twee mediumcare afdelingen bij elkaar worden gebracht. Momenteel zijn we al samengevoegd, maar in een naar verhouding veel te kleine en verouderde ruimte. We kijken allemaal uit naar een splinternieuwe mediumcare. Waarschijnlijk is het een kwestie van een lange adem en proberen de motivatie vast te houden.’

‘Ooit zou ik op onze neurologie-afdeling heel graag een ruimte willen hebben om te oefenen en trainen met de patiënten. Het is voor de revalidatie van neurologiepatiënten van groot belang om zo snel mogelijk te beginnen met oefenen en revalideren. In mijn dromen zie ik een grote ruimte waarin patiënten bijvoorbeeld op grote schermen en met 3D-beeld hun been- en armfuncties kunnen trainen.’

Ik hoop dat medewerkers zich in de toekomst sneller aangesproken voelen en zich verantwoordelijk (gaan) voelen voor hun eigen ontwikkeling. Vroeger werden er bijvoorbeeld cursussen of lesdagen georganiseerd en daar werd je toe ‘verplicht’ door je werkgever. Nog altijd zijn er verplichte cursussen, maar op de hoogte blijven van veranderingen in je vak is ook een eigen verantwoordelijkheid. Het is trouwens ook veel leuker en leerzamer om vanuit eigen interesse een cursus of scholing te doen.’

Welk advies geef je de minister en de Secretaris-Generaal van VWS?

‘Blijf vooral in nauw contact staan met jullie doelgroepen. Luister goed naar verpleegkundigen en neem hun mening serieus…En volg mij op twitter! ;)’

Dit inspireert Barbara

Ik luister graag naar verschillende TEDtalks, sprekers of podcasts. Een favoriet van mij is Percy Tienhooven. Percy volg ik al een tijdje via social media (nu voornamelijk youtube). Hij is geboren met een handicap door een syndroom en ondervindt daar dagelijks hinder van. Toch ken ik geen positiever persoon dan Percy. Zijn positiviteit, instelling en levenslust werken op mij altijd heel inspirerend.

De administratieve en registratielast op verpleegafdelingen in ziekenhuizen is hoog. Hierdoor besteden verpleegkundigen slechts een derde van hun dienst direct aan de patiënt en wat ten koste gaat van het plezier in hun werk. Er zijn veel voorbeelden van ‘ouderwetse’ en inefficiënte werkwijzen die onnodig beslag leggen op de tijd van verpleegkundigen. Aan het aanbod ligt het niet: er wordt voortdurend slimme technologie ontwikkeld om verpleegkundigen te ontlasten. Die vindt alleen nauwelijks ingang in de praktijk: slechts 30% daarvan wordt succesvol geïmplementeerd.

Danielle Vossebeld is docent Werktuigbouwkunde aan Hogeschool Utrecht en doet promotieonderzoek bij UMC Utrecht. Daarbij werkt ze samen met het HU-lectoraat Co-Design, dat met het lectoraat Technologie voor Zorginnovaties het onderzoek draagt. ‘Nu doet de verpleegkundige metingen aan de patiënt, schrijft die op een velletje en voert die aan het eind van de dag in op de computer’, zegt Vossebeld. ‘Waarom doen we dat? Er zijn allerlei apparaten op de markt, van wearables tot slimme bloeddrukmeters die alle mogelijke informatie direct naar het elektronisch patiëntendossier sturen.’ De redenen voor het mislukken van de implementatie liggen vaak bij ingewikkelde werkprocessen die niet zomaar kunnen worden aangepast, hoge kosten, incompatibiliteit met bestaande systemen en gebrek aan afstemming tussen ontwerpers en verpleegkundigen. Over dat laatste schreef Vossebeld al eerder een blog. ‘Beide kanten hebben de beste intenties,’ zegt ze daarover, ‘maar vaak spreken ze elkaars taal niet.’

Het UMC Utrecht benaderde daarom de Hogeschool Utrecht met de vraag: Hoe kan niet-direct zorggerelateerde technologie* zodanig ontworpen worden dat verpleegkundigen meer voldoening krijgen in hun werk (en meer tijd en aandacht hebben voor directe zorggerelateerde taken)? Hoofdonderzoeker Fenne Verhoeven, ook verbonden aan het lectoraat Co-Design, zette het onderzoek samen met Danielle Vossebeld in de steigers. Het project draagt de naam COUNT (Communication and Operation on the Unit between Nurses and Technology) en draait om het vinden van aangrijpingspunten in het verpleegkundig werkproces voor het verlagen van de werklast.

‘Het is een mooie combinatie van beroepspraktijk, onderwijs en bedrijfsleven’

In het onderzoek wordt telkens de vraag van de betrokken ziekenhuisafdelingen als uitgangspunt genomen, om de oplossingen die ontwikkeld worden precies op die vraag te laten aansluiten. Behalve een aantal implementaties van technologieën in het werkproces van verpleegkundigen, moet het onderzoek ook leiden tot een algemene ontwerpaanpak voor verpleegkundige innovaties. Die ontwerpaanpak helpt ontwerpers om tot een product te komen dat ook echt aansluit bij de realiteit op de werkvloer van verpleegafdelingen.

Een aantal innovaties worden (her)ontworpen en getest in het UMC Utrecht en het Sint Antoniusziekenhuis. ‘We betrekken verpleegkundigen intensief in het onderzoek’, zegt Vossebeld. ‘Met hun ideeën gaan we innovaties die op de markt zijn aansluiten op hun werkprocessen, verbeteren en implementeren.’ Een belangrijk onderdeel van het project draait om de vraag hoe verpleegkundigen efficiënt betrokken kunnen worden. ‘Ze hebben al zo weinig tijd, dus moeten we tools ontwikkelen om ze met minimale impact te kunnen uitvragen over nieuwe werkprocessen die aansluiten bij hun behoeftes en die van hun patiënten.’

Bij het project worden bovendien zo’n honderd studenten van zeven HU-opleidingen betrokken. ‘Het is een mooie combinatie van beroepspraktijk, onderwijs en bedrijfsleven’, zegt Vossebeld. ‘Samen zorgen we dat technologie echt ondersteunend wordt aan het verpleegkundige proces, zodat verpleegkundigen een stap verder komen, dat hun werk prettiger wordt en dat ze meer tijd hebben om zorg te verlenen.’

* Technologie voor het verrichten van registratie, administratie en logistiek waarvoor de verpleegkundige niet direct in contact hoeft te staan met de patiënt.