U begrijpt het:  deze column gaat alweer over wat iets waard is en wat iets de moeite waard maakt; over waarde.

Verbetering van de leefomstandigheden was ongetwijfeld een belangrijke drijfveer. De behoefte om het leed dat zij dagelijks zagen onder de gewone bevolking, te verminderen. De aanleg van riolering bleek een zeer effectieve manier om de volksgezondheid te verbeteren. En dat terwijl we fenomenen als  riolering  en huisvesting – zeker tegenwoordig – helemaal niet rekenen tot de volksgezondheidsvoorzieningen. Maar dat bleken ze – als preventieve maatregelen –  in feite dus wel te zijn.

Verbetering van de volksgezondheid en daarmee het verminderen van menselijk leed, daar ging het om. Dat maakte het de moeite waard, daarom had het waarde. Maar waren er ook nog andere motieven? Het staat wel vast dat de gegoede burgerij in grote steden geen probleem had met de aanleg van deze voorzieningen omdat ze er zelf ook belang bij had. Choleraepidemieën begonnen veelal in arme wijken vanwege de onhygiënische omstandigheden, maar kon in tweede instantie ook de rijkeren treffen. Cholera was immers uiterst besmettelijk en keek niet naar iemands portemonnee. Zo beschouwd kun je zeggen dat het tot stand komen van de verbeteringen als riolering en volkshuisvesting niet alleen een uitdrukking waren van medemenselijkheid, maar ook van eigen belang. Voor het rijkere deel van de bevolking betekende het immers dat ze zelf ook minder kans hadden op besmettelijke ziekten. Bovendien was het belangrijk een gezonde arbeidersbevolking te hebben, want anders zat je zonder werkkrachten.

In moderne termen uitgedrukt, zouden we kunnen zeggen dat er een zinvolle kosten-batenanalyse werd gemaakt. ‘Het kost een paar centen maar dan heb je ook wat’, zouden we tegenwoordig zeggen. Meer gezondheid en minder menselijk leed is waardevol; meer gezonde mensen als werkkracht is ook waardevol. Valt je op dat in de eerste betekenis de nadruk meer ligt op het ethische aspect, het menselijke geluk, en in de andere betekenis meer op het economisch aspect?

Kortom, als we het hebben over waarde, van waarde zijn, waardevol zijn, dan kan het zowel over het ethische aspect gaan als het economische aspect. De hiervoor genoemde projecten zijn tegelijkertijd waardevol in ethische zin en in economische zin. Het parallel lopen van de beide aspecten van waardevolheid treedt overigens niet altijd op.

Alles wat in de zorg gebeurt, heeft zowel waarde in ethische zin, als ook in economische zin. Die twee horen bij elkaar, ook al worden we daar niet altijd blij van. Ik ga daar op volgende columns  verder op in. We gaan kijken naar de waarde van zorg, de waarde van gezondheid, de waarde van een polis in het kader van de zorgverzekeringswet en de waarde van het werk van de zorgverleners.

Let ondertussen eens op: als iemand het over waarde heeft, over welke soort waarde heeft hij of zij het dan?

Over zelfstandigheid, washandjes en slikproblemen

‘Een scheve mond, verwarde spraak en een verlamde arm zijn de meest voorkomende signalen van een beroerte. Scheve mond, verwarde spraak, verlamde arm. Mond, spraak, arm. Beroerte-alarm! Bel direct 112.’ Dit spotje van de Hartstichting hoorde ik vorig jaar regelmatig op de radio. Het werkte; door de herhaling van de boodschap onthield ik de drie signalen van een beroerte. Ik ging er desondanks vanuit dat ik er niet snel mee te maken zou krijgen. Maar vandaag is het anders. Bianca, zorgregisseur, nodigt me uit om mee te kijken ‘op onze supermooie unit’, waar mensen revalideren na een beroerte.

Zelfstandigheid

Ik leer vandaag de zorg vanuit een ander perspectief kennen. De behandelplannen zijn erop gericht de cliënten het maximale uit de revalidatie te laten halen, zodat ze zo spoedig mogelijk weer zelfstandig thuis kunnen wonen. Niet ontzorgen, maar stimuleren dus. Op weg naar zo groot mogelijk herstel. Bianca zoekt bij de behandelingen die ze uitvoert actief naar het omslagpunt tussen nodige begeleiding en ‘ontzorgen’. Dat is soms streng, erkent ze: ‘maar naderhand zijn de cliënten zo blij en trots dat ze het zelf leren en doen!’

Bianca kent iedere thuissituatie van iedere cliënt tot in detail. De ene cliënt laat ze zelf de kastdeur openen en kleding pakken. De andere reikt ze de hele outfit aan, ‘want thuis legt zijn vrouw ook altijd zijn kleding klaar. Dat hoeft hij hier dus niet te leren.’ Net als de afwas: de een leert een sopje te maken, de ander hoe de vaatwasser wordt gevuld. Net wat ze thuis in de keuken hebben.

Tellen

Op de eerste kamer zien we een vrolijke man. Hij lijkt het leuk te vinden om zoveel mogelijk zelf te proberen. Zijn lach is ontwapenend. Met wat hulp van Bianca lukt het hem te gaan zitten op bed. Ondanks zijn verlamde arm, die hij soms vergeet. Hij moet er steeds weer aan denken om zijn arm op te tillen en te verleggen. Zijn lichaam zit hem in de weg.
Op de rand van zijn bed krijgt hij een oefening van Bianca, volgens het behandelplan op zijn oefenkaart. Hardop tellen tot twintig. Bianca steekt haar vingers op, hij telt mee: ‘1, 2, 3, 4, uhm… 6…’. Na een paar pogingen is het hem gelukt en kijkt hij trots naar Bianca en mij. Hij heeft zin in de dag.

Washandje

Op de gang zet Bianca de pas er flink in; ik kan haar net bijhouden. Op de kamer bij de volgende cliënt heeft Bianca juist weer alle rust en aandacht. Ze schakelt snel tussen efficiëntie op de gang en rust bij de cliënten. Een oudere dame die ervoor kiest zich vandaag aan de wastafel te wassen in plaats van te douchen. Dat doet ze thuis ook regelmatig. De handelingen zijn niet alleen om schoon te worden, maar het is ook therapie. ‘Wat heb ik hier in mijn hand?’, vraagt Bianca aan mevrouw. ‘Een bezem’, reageert ze. ‘Nee, dit is om mee te wassen. Het is een washand.’ Bianca helpt de washand nat te maken en om haar hand te doen. Dat zijn nog lastige handelingen voor haar. ‘Was nu uw gezicht maar, mevrouw. Breng de washand maar naar uw gezicht. Om uw gezicht te wassen. De hand, naar uw gezicht’, herhaalt Bianca. Mevrouw kijkt stil voor zich uit, er gebeurt niets. We moeten wachten tot de hersenen het signaal aan de hand hebben gegeven. Bianca begeleidt de hand wat en zodra die het gezicht raakt, begint mevrouw haar gezicht routineus te wassen. Haar lichaam weet het weer. Ik krijg een trotse knipoog van Bianca en krijg een brok in mijn keel.

Als haar gezicht schoon en droog is, doet Bianca wat bodylotion op de hand van mevrouw: ‘smeer uw arm maar in’. Waarop de hand weer naar het gezicht beweegt. Bianca begeleidt haar voorzichtig naar de arm: ‘nee, de arm. Hier is uw arm. Smeer maar in’. De hersenen bleven hangen op de vorige handeling. Ik kijk er vol verbazing naar. En word vervolgens weer verrast. Want na het insmeren maakt mevrouw de wastafel, zonder instructie, droog met een handdoek: ‘dat zal ze haar hele leven al doen als ze klaar is met wassen. Dan is dit de routine voor haar hersenen. Dat vind ik zo mooi om te zien!’, glundert Bianca.

Hebbes

Ze helpt iedere cliënt actief na te denken door allerlei vragen te stellen: ‘heb je alles?’, ‘ja’ reageert de man die zijn eigen kleding moet pakken. ‘Kijk eens goed. Heb je ook je sokken gepakt?’, ‘eh, nee!’ grinnikt hij. Bianca legt daarop een paar sokken vooraan op de plank, terwijl de man zijn hand probeert te sturen. Zijn lichaam moet weer wennen aan die handeling. Langzaam komt de hand in beweging, draait wat ongecontroleerde cirkels voor de plank en dan: ‘hebbes!’. Ik zie een lach van oor tot oor. Heeft hij maar mooi zelf gedaan.

Kegels

Later die middag zien we die vrolijke meneer weer in de Salon. Bianca geeft hem grote kegels om zijn grove motoriek te trainen. Opstapelen en weer uit elkaar halen. Het gaat hem behoorlijk goed af. Aan tafel zie ik anderen ook bezig met hun therapie. Er liggen zelfs kleine strijkkralen. Daardoor besef ik dat deze optimistische man eigenlijk nog wel een weg te gaan heeft.

De positief stimulerende begeleiding van Bianca doet me bijna vergeten dat deze cliënten tot voor kort een normaal leven leidden. En van het ene op het andere moment werden getroffen door een beroerte. Vaak komen ze vanuit het naastgelegen Beatrixziekenhuis op de unit bij Bianca. Het zorgt voor nauw contact met de afdeling Neurologie. Dat geldt ook voor de samenwerking met de psycholoog, ergotherapeut, fysiotherapeut, diëtist en logopedist. De laatste helpt mensen onder andere bij hun slikproblemen. Slikproblemen blijken een bekend gevolg te zijn na een beroerte. De bordjes waren me al opgevallen op de kamers en in de Salon: ‘geen eten en drinken aanbieden zonder overleg met het zorgpersoneel’.

De rest van de middag vult zich met rapporteren, printerproblemen en natuurlijk het helpen van cliënten waar nodig. Aan het eind van de dienst verzamelt het hele team zich in het kantoortje. Mooie momenten van de dienst worden uitgewisseld, informatie wordt overgedragen aan de volgende dienst. Bianca heeft me niets te veel beloofd. Inderdaad: ze werkt echt op een supermooie unit.

Dit blog is met de grootste zorgvuldigheid geschreven door Eveline Bouwman en ter akkoord voorgelegd aan Bianca van Gameren. Alle genoemde en afgebeelde personen zijn met toestemming. Bij deze wil ik Bianca, haar collega’s en de cliënten van Rivas, nogmaals hartelijk bedanken voor hun gastvrijheid.

Wil je reageren op het verhaal? Laat dan je reactie onderaan de pagina achter, of neem contact op met Eveline.

En dan nog dit…

Beroerte (CVA)

Een beroerte is de verzamelnaam voor een TIA, herseninfarct en hersenbloeding. De medische term is Cerebrovasculair Accident (CVA). Dit betekent letterlijk een ‘ongeluk van de bloedvaten van de hersenen’: er gaat iets mis met de bloedvoorziening naar de hersenen. Hierdoor krijgt een deel van die hersenen te weinig zuurstof. Met het gevolg dat hersencellen in dit gebied kunnen afsterven en hersenfuncties uitvallen. Er zijn in de periode ervoor geen duidelijke waarschuwingssignalen. De drie meest voorkomende signalen zijn: een scheve mond, verwarde spraak of een verlamde arm. Bij een beroerte is een snelle behandeling van levensbelang. Elke dag krijgen in Nederland ongeveer 125 mensen een beroerte. Bijna driekwart van hen is ouder dan 65 jaar.

Project ‘Werkgeluk in de Zorg’

Eveline Bouwman is eigenaar van Factor G, organisatiepsycholoog en werkgelukdeskundige. Ze nam het initiatief voor ‘Werkgeluk in de Zorg’, om met eigen ogen te zien waarom het zo gaaf is te werken in de zorg. Waarvoor al die professionals iedere dag hun bed uit komen en waar zij betekenis uit halen. Haar ervaringen deelt Eveline in blogs. Om te laten zien dat werken in de zorg niet alleen maar gaat over capaciteitsgebrek en rapporteren.

Over de zin van het leven

Terwijl Google Maps me over boerenlandweggetjes stuurt om een megalange file op de A2 te vermijden, kan ik nog niet vermoeden wat voor indrukwekkende dag ik tegemoet rijd. In de auto heb ik vooral met mezelf te doen. Hoe zielig ik ben dat die file er staat en ik nu een paar minuten te laat kom voor mijn afspraak met Hanneke Nijsten, klinisch neuropsycholoog bij Archipel.

Archipel Landrijt is een zorgcentrum dat onder meer gespecialiseerde zorg en behandeling biedt aan mensen met een bijzonder ziektebeeld. Zoals de Ziekte van Huntington. Al na twee uur meelopen met Hanneke, als ik de gevolgen van die ziekte bij haar cliënten heb gezien, durf ik nooit meer te mopperen. Het leven van jonge gezinnen wordt compleet verwoest door de hersenaandoening. In de bloei van je leven geconfronteerd worden met deze progressieve ziekte. Het is hartverscheurend wat ik vandaag zie en hoor over de impact op het leven van deze cliënten, hun partners en kinderen. Maar ook hartverwarmend hoe professioneel, begripvol en bevlogen Hanneke hen begeleidt.

Oh, dat is toch erg…

Vandaag ziet Hanneke twee poliklinische cliënten voor uitslagen van tests en halfjaarlijks voortgangsgesprek. Beide cliënten zijn vrouw en worden begeleid door hun man. Oftewel, ‘de mantelzorger’, aan wie Hanneke ook expliciet aandacht besteedt. Er is veel verdriet door het steeds weer moeten loslaten van zelfstandigheid. En er is veel stress, door de zorg die intensiever wordt naarmate de ziekte vordert. Burn-out ligt op de loer bij de partner. Als hij het mentaal niet meer trekt, zijn de gevolgen voor het gezin groot.

Als moeder van twee jonge kinderen luister ik met een brok in mijn keel naar de cliënt. Ze vertelt met monotone stem dat haar twee pubers boos werden omdat ze de roze broek van haar dochter in de kast van haar zoon had gelegd. Hoe ze dat nu toch kon doen. ‘Dat komt door Huntington. Je kan nog moeilijk twee dingen tegelijk doen. Dat noemen we de complexe aandachtsfunctie, die wordt aangetast door je ziekte,’ zegt Hanneke haar heel duidelijk. Ik zie dat ze in haar uitleg schakelt met het niveau van taalbegrip. Om het voor haar cliënt en haar man beiden duidelijk te maken. ‘Oh, dat is toch erg…’, reageert haar cliënt weer op dezelfde monotone manier.

Ik zie haar man liefdevol naar haar kijken en hij legt ons uit dat de kinderen het moeilijk vinden om te begrijpen dat ze achteruit gaat. Ze doet het niet expres. Voor de pubers is het niet te bevatten dat hun moeder zelfs simpele dingen als de was niet meer kan. ‘Oh, dat is toch erg…’, reageert ze weer. Het is haar enige mogelijkheid om emotie te uiten. Wat mij zo raakt is het verdriet van de kinderen. En de vlakke reactie die de cliënt heeft, als gevolg van haar ziekte. Haar gezin kan niet meer bij haar terecht voor emotionele steun. Ze begrijpt het niet meer en kan zich niet meer inleven. Dit moet verschrikkelijk zijn voor twee pubers die de ruimte zouden moeten hebben om zich lekker af te zetten tegen hun ouders. Niet om te moeten zorgen voor een moeder met een levensbedreigende hersenaandoening.

Hanneke geeft de man van haar cliënt tips hoe hij de kinderen dagelijks kan begeleiden. Ze stelt een afspraak met het gehele gezin voor waarin Hanneke uitleg zal geven over de effecten van de ziekte. Nu en in de nabije toekomst. Het lijkt hem een goed plan en het zal hopelijk zorgen voor meer begrip. Hoe moeilijk ook.

Ik voel bewondering voor de manier waarop Hanneke feilloos schakelt tussen theoretische uitleg over Huntington, het luisteren naar angsten en het vertalen naar praktische handigheden voor in het dagelijks leven. Ze windt er geen doekjes om. Het is wat het is, ze maakt het niet mooier dan het is. Ik zie dat ze er voldoening uit haalt om er voor haar cliënten te kunnen zijn. Op dit moment op hun levenspad.

Aai over de rug

Even later zitten we ontspannen aan de lunch met een aantal collega’s. Nu is het Hanneke die steun nodig heeft. Een geliefde collega heeft verteld een andere baan te hebben gevonden. Een aai over Hannekes rug, elkaar het verhaal laten doen, de jonge collega’s die helpen met het zoeken van oplossingen voor het zomerrooster. De positieve teamsfeer spat ervan af. Ik moet gelijk denken aan de ochtend, tijdens hun intervisie waarin ze gezamenlijk zochten naar oplossingen bij complexe casussen. Ik ben vandaag getuige van een hecht en veerkrachtig team.

Multidisciplinair samenwerken

In de middag staat het MDO, multidisciplinair overleg, op de agenda. Hanneke zit als klinisch neuropsycholoog en oprichter van de polikliniek voor Huntington om tafel met een imposante delegatie aan collega’s. Een specialist ouderengeneeskunde, ergotherapeut, logopedist, verzorgende, fysiotherapeut en diëtist. Dit keer toevallig zonder familie en cliënten.
Als voorzitter van de wetenschapscommissie en als Science Practitioner is Hanneke betrokken bij het verbinden van vragen uit de praktijk aan (wetenschappelijk) onderzoek binnen Archipel. Toevallig sluit er vandaag een onderzoeksstagiaire aan die vertelt over de introductie van een pilot met een innovatieve slaaprobot, die kan helpen kwalitatief beter te slapen.

Vervolgens bespreken ze vier cliënten aan de hand van de behandelplannen. Over en weer wisselen ze informatie uit medicatie, gedragsveranderingen en fysieke beperkingen. Hanneke is scherp, vraagt door en doet voorstellen voor aanpassingen in het zorgplan.

Als het gaat over een cliënt die flink wat kilo’s is afgevallen, vertellen de verzorgende en diëtist dat hij dit op eigen initiatief heeft gedaan. ‘Dan kun je hem een compliment geven voor het resultaat én dat hij proactief is geweest!’, reageert Hanneke enthousiast.

Kansen benutten

Ik ben gedurende de dienst die ik met Hanneke mocht meelopen diep onder de indruk geraakt van deze bescheiden vrouw. Ondanks haar bescheidenheid weet ze dondersgoed wat ze kan. Ze is één van de weinige klinisch neuropsychologen in de ouderenzorg in Nederland en zette in 2012 de polikliniek voor Huntington op, waar ze nu samen met een collega verantwoordelijk voor is.

Deze de zomer start ze met een promotie-onderzoek naar de behandeling van apathie bij mensen met dementie. Een uitstapje van haar expertise Huntington: ‘Ik heb tijdens mijn studie onderzoek gedaan naar apathie en wilde deze kans niet laten liggen. Er is veel aandacht voor agressief gedrag onder die doelgroep. Apathie wordt veel minder opgemerkt, omdat de cliënten natuurlijk rustig zijn en dus eigenlijk gemakkelijk voor de zorg. Dat vind ik vreselijk en ik wil bijdragen aan een praktische en goede oplossing.’

Die uitspraak is kenmerkend voor haar: Hanneke wil geen kansen laten liggen en zet zich met hart en ziel in voor de zin van het leven. Daarmee wordt ze dagelijks geconfronteerd via haar cliënten. Het heeft ook mij geraakt. Het zorgt ervoor dat ik de lange file op de terugweg nauwelijks opmerk. Bij thuiskomst geef ik mijn man en kinderen een extra dikke knuffel.

Dit blog is met de grootste zorgvuldigheid geschreven door Eveline Bouwman en ter akkoord voorgelegd aan Hanneke Nijsten. Alle genoemde en afgebeelde personen zijn met toestemming. Bij deze wil ik Hanneke, haar collega’s en de cliënten van Landrijt, nogmaals hartelijk bedanken voor hun gastvrijheid.

Wil je reageren op het verhaal? Laat dan je reactie onderaan de pagina achter, of neem contact op met Eveline.

En dan nog dit…

Huntington

De Ziekte van Huntington is een erfelijke, progressieve hersenaandoening. Het is een complexe ziekte en zorgt voor onwillekeurige bewegingen, verstandelijke achteruitgang, slikproblemen en zeer slechte spraak. Daarbij ook psychiatrische symptomen zoals dwangmatigheid, psychoses en agressiviteit. Ook ontstaat dementie.
Huntington is erfelijk, met 50% kans van overdracht van ouder op kind. Meestal beginnen de eerste symptomen tussen de 35 en 45 jaar. Met DNA-onderzoek kan de diagnose worden gesteld en dus ook worden vastgesteld of iemand gendrager is.
Er zijn in Nederland 1.200-1.500 mensen met de ziekte van Huntington. Daarnaast zijn er 6.000-9.000 mensen met risico op het krijgen van de ziekte, die nog niet is te genezen of te vertragen. De behandeling is gericht op het verbeteren van de kwaliteit van leven. Na de inzet van thuiszorg en dagbehandeling is voor veel mensen uiteindelijk opname in een verpleeghuis noodzakelijk. Vanaf het moment van de eerste klachten leven mensen met de ziekte van Huntington gemiddeld nog 17 jaar.

Project ‘Werkgeluk in de Zorg’

Eveline Bouwman is eigenaar van Factor G, organisatiepsycholoog en werkgelukdeskundige. Ze nam het initiatief voor ‘Werkgeluk in de Zorg’, om met eigen ogen te zien waarom het zo gaaf is te werken in de zorg. Waarvoor al die professionals iedere dag hun bed uit komen en waar zij betekenis uit halen. Haar ervaringen deelt Eveline in blogs. Om te laten zien dat werken in de zorg niet alleen maar gaat over capaciteitsgebrek en rapporteren.

Met ruim 2.000 medewerkers is Intermetzo een van de grootste jeugdzorginstellingen van Nederland. De medewerkers verlenen er dagelijks zorg aan jongeren en kinderen met meervoudige complexe problemen. Het gaat om de ‘zwaarste van de zwaarste’ gevallen, zegt Steven de Bruijn, die namens Labor Redimo de organisatie een tijdlang adviseerde over hoe om te gaan met het inhuurvraagstuk.

Toen Labor Redimo benaderd werd om mee te denken, kende de jeugdzorgorganisatie een aantal problemen. ‘Zo was er vanuit teams veel onrust over de beschikbaarheid van flexkrachten’, aldus De Bruijn, ‘En vanuit flexkrachten onrust omdat zij óf te pas en te onpas gebeld werden óf juist nooit iets hoorden.’

Naast de vaste teams per locatie werkte de organisatie met twee flexpools met zo’n 100 tot 150 zelfstandige pedagogisch medewerkers, die over alle verschillende locaties konden worden ingezet. Dat kostte niet alleen heel veel werk, vertelt De Bruijn. Als het na een paar keer bellen niet lukte iemand te vinden, werd het uitzendbureau gebeld. ‘Daardoor liepen ook de uitzendkosten behoorlijk op.’

Zelfsturende teams

Dit werd mede veroorzaakt doordat een systeem van zelfsturende teams was ingevoerd. Voorheen waren het de teamleiders die per locatie de roosters maakten. Maar toen er zelfsturende teams kwamen, werden die ook zelf verantwoordelijk voor het inroosteren. Het werd daardoor steeds moeilijker grip te houden op de inhuur.

Om tot een oplossing te komen, deed De Bruijn eerst veel interviews in de verschillende teams. Het idee dat teams zélf verantwoordelijk moesten blijven, was daarbij het uitgangspunt van de exercitie. En daar werd uiteindelijk gelukkig ook de oplossing gevonden, vertelt hij. ‘Aan elk team hebben we gevraagd: met welke twee pedagogisch medewerkers zou je het liefst willen werken? Daarnaast vroegen wij de pedagogisch medewerkers in de pools in welke teams zij zelf graag wilden werken. Vervolgens keken wij welke teams op dezelfde locatie met dezelfde doelgroep werkten en maakten wij clusters van vier tot zes teams. Ieder cluster kreeg 8 tot 10 mensen om te bellen uit de flexpool, in plaats van alle 150.’

Niet elke week een ander gezicht voor de neus

Dat was een stuk overzichtelijker. Niet alleen voor de teams, ook voor de betrokken pedagogisch medewerkers in de flexpools. Zij kregen op hun beurt nog maar 6 teams toegewezen; allemaal op dezelfde locatie. Dat zorgde voor rust op de groepen, blikt De Bruijn terug. ‘In plaats van dat deze mensen de ene week in Zutphen zaten en de andere week in Zeist, konden ze nu een locatie veel beter leren kennen. Dus niet alleen de regels, maar ook de kinderen in zo’n instelling. Dat is ook voor die kinderen heel goed, want die hebben dan niet elke week een ander gezicht voor hun neus.’

Extra rust werd gecreëerd door een duidelijk groeipad te formuleren voor de zelfstandige pedagogisch medewerkers. De flexpool werd daarvoor opgedeeld in drie groepen. Er was een groep ‘pedagogisch medewerkers in opleiding’, een groep net afgestudeerden en een groep bestaande uit meer ervaren rotten.

Ander financieringsmodel

Daarmee was een oplossing gevonden voor de problemen met de flexpools. Maar er bleek onderliggend nog een veel urgenter probleem te zijn. In 2014 kreeg de instelling te maken met een heel nieuw financieringsmodel. Voorheen financierde de Rijksoverheid de jeugdzorginstellingen vóóraf, op basis van het aantal bedden. Nu werden de gemeentes verantwoordelijk, die alleen áchteraf financierden, op basis van de werkelijke bezetting. Als dan bijvoorbeeld maar 5 van de 8 bedden bezet zijn, heeft de instelling meteen een financieel gat. ‘Want het zijn wel instellingen waar je 24/7 bemensing moet hebben’, aldus De Bruijn. ‘Bijna alle teams gaven meer geld uit dan dat er met het nieuwe financieringsmodel binnenkwam.’ De te hoge uitgaven werden met name veroorzaakt doordat personeel niet efficiënt werd ingezet.

Individuele analyses

Een directielid riep daarop een projectteam in het leven, waarin naast het directielid zelf een HR-adviseur, iemand van Finance en De Bruijn namens Labor Redimo plaatsnamen. ‘Om inzicht te krijgen, interviewden we nogmaals alle 60 pedagogisch medewerkers die verantwoordelijk waren voor het maken van de teamroosters en maakten we per team individuele analyses; hoeveel vaste pedagogisch medewerkers werken er? Is dat genoeg om een gezond rooster te draaien? Waarom wordt zoveel flex ingezet? Wat zou de maximale inzet mogen zijn op basis van inkomsten? Deze analyses bespraken wij vervolgens met de roosteraars en verantwoordelijke directieleden.’

Een echte cultuurverandering

Volgens De Bruijn ging het bij Intermetzo niet alleen om een aanpak van een kostenoverschrijding, maar om een echte cultuurverandering. ‘De raad van bestuur heeft de teamleiders en de roostermakers op verzoek van de projectgroep toegesproken. Daarnaast bespraken wij iedere maand de personeelsinzet en gaven wij tips om tot een gezonde inzet te komen. Na een aantal maanden zagen we gelukkig steeds meer teams ‘in het groen’ raken. Dat bespraken we en dat succes werd gedeeld.’

Het bijzondere, zegt hij terugkijkend: ‘We werden betrokken onder het mom van: jullie hebben verstand van flexpools en uitzendwerk, willen jullie eens meekijken hoe we dat beter kunnen doen? Maar uiteindelijk blijkt het probleem zoals zo vaak veel dieper te liggen: hoe zet je überhaupt je personeel zo efficiënt mogelijk in? Je kunt dan heel sec strakke roosters gaan maken, maar daar los je het probleem niet mee op. 200 mensen van hot naar her sturen, werkt niet in een instelling als deze. Dan is echt een meeromvattende analyse nodig. Ik ben er trots op daaraan een bijdrage te hebben mogen leveren.’

Nawoord & impact nieuwe Wet Arbeidsmarkt in Balans

We hebben onlangs al onze relaties op de hoogte gesteld van de forse impact van de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB). Hoewel de Eerste Kamer nog akkoord moet gaan in juni, is het vrijwel zeker dat de Wet Arbeidsmarkt in Balans (WAB) gaat komen. De komst van deze nieuwe WAB (1-1-2020) betekent een forse kostenstijging op alle korte arbeidscontracten (vast en flex). De eerste indicaties van kostprijseffecten die rondgaan binnen de uitzend- en detacheringsbranche bevestigen dit beeld: kostenstijgingen tussen de 6 en +12%, payrolling mogelijk zelfs tot +23%.

Op dit moment is nog niet alles helder, maar wel is duidelijk dat je er als organisatie mee aan de slag moet. Eigen medewerkers met tijdelijke of flexibele contracten en flexwerkers worden fors duurder. Het is dus tijd om een integrale visie en aanpak op arbeid in je organisatie te (her)ontwikkelen. Als HR op tijd samen met de lijn, inhuur, inkoop en finance gaat nadenken wat voor menselijke capaciteit ze nodig hebben en hoe ze dit kunnen organiseren, hoeven ze straks geen noodsprongen te maken.

Tom Kliphuis  is de hoogste baas van de VGZ,  de tweede zorgverzekeraar in Nederland. Ik krijg een uitnodiging – als verzekerde ben je lid van de coöperatie die de VGZ is  – om op 17 april met hem in gesprek te gaan in het mooie, nieuwe hotel van Van der Valk in Nijmegen.

Er is veel volk, er blijken zich 80 mensen te hebben ingeschreven en die zijn er ook.  Een echte uitnodiging was niet rondgestuurd, maar Tom Kliphuis heeft wel degelijk een agenda. Hij wil een presentatie houden, en ‘ja, het geeft niet als ik niet verder kom dan de 10^e slide, want u bent allen van harte uitgenodigd om te reageren’. Oh, dat wordt leuk, je kunt dus alles roepen, denk ik.

Er volgt een quiz, ‘weet u hoeveel geld we met zijn allen aan de zorg uitgeven’. Ah, denk ik, Tom wil de mensen bewustmaken van dat de zorg duur is, dat het veel geld kost, en vooral ook dat we dat met zijn allen moeten opbrengen. De schattingen lopen uiteen van 4 tot 100 miljard. ‘Weet u hoeveel procent VGZ zelf nodig heeft voor haar eigen organisatie, de gebouwen, de mensen die we in dienst hebben?’ Ah, Tom wil duidelijk maken dat VGZ een efficiënte organisatie is, die geen geld verspilt. ‘Wist u dat we geen winstoogmerk hebben’, ja natuurlijk het is belangrijk duidelijk te maken dat er geen aandeelhouders zijn die er met zorggeld vandoor gaan. Allemaal zinnige dingen, dit soort zaken moet je als zorgverzekeraar naar je verzekerden duidelijk maken om vertrouwen te winnen.

De meeste aanwezigen voelen zich een beetje betrapt, er is veel informatie die hen onbekend is, veel wat ze niet weten. En wat is er vervelender dan geconfronteerd worden met het feit dat je van alles niet weet? De sfeer wordt een tijdje een beetje bedrukt. Totdat iemand zich realiseert, ‘ja dat is wel leuk dat die Tom dat zegt, maar daar kwam ik eigenlijk helemaal niet voor’. En dan barst het los: ‘is het u bekend dat ik een chronische ziekte heb,  dat ik in de bijstand zit en dat ik veel meer moet betalen aan medicijnen dan ik vergoed krijg?’. ‘Is het u bekend dat ik heel veel fysiotherapie nodig heb, veel meer dan ik vergoed krijg?’. ‘Is het u bekend dat ik regelmatig andere medicijnen krijg dan de huisarts voorschrijft. Waarom zorgt de VGZ daarvoor? Ik raak ontregeld van andere medicijnen dan die ik normaal heb.’

Er blijkt wel een regel te zijn, je mag zeggen wat je wilt,  maar Tom gaat niet in op individuele gevallen. Punt is natuurlijk dat vrijwel alle aanwezigen juist precies daarvoor kwamen, zij wilden juist wél hun individuele situatie aan de orde stellen. Ze kwamen om te melden dat de zorg die zij vergoed krijgen onvoldoende is. Tom Kliphuis probeert begrip op te brengen voor al die mensen die ondanks de regel wel vrolijk hun eigen benarde situatie aan de orde stellen. En Tom, sympathiek als hij is, gaat soms ook nog in op die concrete situatie. Een deel van de zaken die aan orde wordt gesteld kan hij ontkrachten, maar een deel ook niet.

Het is een zeer leerzame avond, ik heb zelf in mijn boek ‘Waardevolle zorg’ geprobeerd uit te leggen hoe het zit met de kosten en  de kwaliteit in de zorg. Maar eigenlijk moet ik iedereen aanraden naar een bijeenkomst met Tom Kliphuis te gaan. Het wordt dan in een paar uur duidelijk waar de grote knelpunten in de zorg zitten.  Dan hoef je geen enkel boek meer te lezen.  Je weet dan dat het van belang is om te streven naar goede kwaliteit van zorg, en tegelijk de kosten in gaten te houden, en wel in die volgorde.

De kosten in de zorg gaan ieder jaar omhoog en dat wordt onbetaalbaar als we hier niks aan doen, is de stelling van Tom. En dat is volkomen terecht, volgens mij.  Tom is een integere man die oprecht probeert een programma ‘Zinnige zorg’ vorm te geven, belangrijk, nuttig en nodig, geen van de aanwezigen zal dit ontkennen. Maar ik ben er zeker van dat veel mensen ontevreden naar huis zijn gegaan. ‘Er gaat dus alsmaar meer geld naar de zorg, oké, maar kan er dan niet eens keer voor gezorgd worden dat ik de zorg (vergoed) krijg die ik echt nodig heb?’, dat is wat veel mensen op weg naar huis zullen hebben gedacht.

Zo doen we dat hier altijd

Het gaat dan om het type zorgverlener dat vaak al lang in de zorg werkt, de zorg verleent volgens vaste patronen en weinig flexibel is. Iedereen heeft wel zo’n collega en soms wel meer dan een. Iedere verandering weten ze vakkundig tegen te gaan: dat hebben we al eens  geprobeerd en dat werkt hier niet, of, dat past niet bij onze doelgroep, of het meest gebuikte argument: daar hebben we geen tijd voor. En het werkt. Of je wilt of niet, je voelt het enthousiasme verdwijnen en je druipt teleurgesteld af.

Aan de ander kant is het best handig om minstens één gehospitaliseerde collega in je team te hebben. Dit zijn vaak degenen die de geschiedenis van de afdeling heel goed kennen. Die goed weten met welke protocollen er moet worden gewerkt, en wat er in het verleden met succes of juist niet is ingevoerd.

Omgaan met je gehospitaliseerde collega

Wanneer je iets wil veranderen op je afdeling dan is het dus zaak om ervoor te zorgen dat je je gehospitaliseerde collega als medestander hebt. Hoe je dat doet?

1. Geef je collega’s de mogelijkheid om mee te praten en denken over de verandering die je wilt. In een zo vroeg mogelijk stadium.
2. Besteed aandacht aan eventuele tegenwerpingen en neem deze serieus.
3. Beschrijf hoe je het voor je ziet wanneer de verandering is doorgevoerd.
4. Sta open voor hun suggesties, deze betekenen dat ze bereid zijn met je mee te denken en te veranderen.

Tot slot een mooi voorbeeld van het doorbreken van hospitalisatie van zowel de zorgvragers als de zorgverleners.

Warme maaltijd

Voor haar opleiding moet Inge een kwaliteitsverbeterplan maken voor haar cliënten. Inge werkt al 30 jaar op dezelfde afdeling en is iemand die van zichzelf zegt dat ze best wel een beetje gehospitaliseerd is. Dat weerhield haar er echter niet van om met een geweldig doorbraak te komen op haar afdeling.

Hoe het was

De warme maaltijd werd ’s middags in grote schalen
gebracht. De zorgverleners schepten de porties op de borden van de cliënten, iedereen ongeveer evenveel, eerlijk verdeeld. En de jus lekker over het hele bord. De borden die leeg waren werden alvast weggehaald, mensen die klaar waren werden alvast naar hun kamer gebracht. Het was een drukte van belang. Wanneer iedereen al weg was zat mevrouw Veenstra nog altijd in haar eentje aan tafel, omdat ze zo langzaam at.

Inge ging in gesprek met de bewoners, met haar leidinggevende en met de voedingsassistenten. Het plan dat daaruit voortkwam kreeg veel bijval maar ook veel weerstand. Zowel van de gehospitaliseerde zorgvragers, (‘ik moet op tijd naar mijn kamer’) als van de gehospitaliseerde zorggevers (‘Daar hebben we toch geen tijd voor!’). Inge nam de tijd om met iedereen die er zorgen over had te praten, ze legde haar plan voor tijdens het teamoverleg en het voorstel was om het in ieder geval een maand te proberen.

Hoe is het nu?

Voor de warme maaltijd wordt een uur uitgetrokken en deze begint en eindigt gezamenlijk. Het eten wordt in schalen geserveerd, de cliënten scheppen zelf op én bepalen zelf hoeveel en waar jus komt te liggen. Kleine genoegens met grote gevolgen.

Er is rust. De cliënten eten meer en beter. De maaltijd is weer een sociaal gebeuren en de tijdsdruk die voorheen werd ervaren is verdwenen. De bewoners willen niet meteen weg omdat het aan tafel ook gezellig is. En mevrouw Veenstra? Die eet nog steeds langzaam en schept wel twee keer op!

Het doel van MeXtra is om binnen een beveiligd digitaal dossier te werken aan een gestructureerd behandelplan. In de zorg mist de doelmatigheid en transparantie nogal eens. Daarom maakt MeXtra het mogelijk te werken met heldere doelen, transparante rapportages en evaluatie mogelijkheden.

Een ander voordeel is dat de behandelplannen en de rapportages inzichtelijk worden voor de client en eventueel zijn of haar omgeving. Het plan kan begrijpelijk worden gemaakt voor clienten van elk niveau doordat het mogelijk is om iconen, foto’s e.d toe te voegen.

Als laatste kunnen hulpverleners, clienten en het sociale netwerk van de client binnen 1 dossier rapporteren over voortgang en bevindingen. Bovendien worden taken duidelijk verdeeld onder de verschillende betrokkenen.

Meer informatie

AUTEUR // Florian Bekkers

Maatschappelijke opgaven zijn in toenemende mate complex, dynamisch en alleen succesvol aan te pakken met de inzet van verschillende partijen en disciplines. Overheden en (semi-)publieke organisaties kiezen er daarom steeds vaker voor om opgaven aan te pakken met maatschappelijke projecten en programma’s. Wat komt daar bij kijken? Hoe kun je deze projecten en programma’s vormgeven en uitvoeren zodat ze in de praktijk succesvol zijn?

Dit boek biedt handvatten voor een effectieve aanpak van maatschappelijke projecten en programma’s. Centraal staat daarbij wat in de praktijk werkt. Bijvoorbeeld op het gebied van maatschappelijke zorg, onderwijs, werkgelegenheid, wijkontwikkeling, energietransitie en ruimtelijke gebiedsontwikkeling. Je ontdekt antwoorden op vragen als:

• Hoe pak ik maatschappelijke projecten en programma’s in hoofdlijnen aan?
• Hoe zorg ik ervoor dat diverse partners een gemeenschappelijke visie delen?
• Hoe zorg ik voor een heldere opdracht en commitment voor een gezamenlijke aanpak?
• Hoe zorg ik ervoor dat iedereen de acties uitvoert die nodig zijn?
• Hoe ga ik om met weerstand en tegenslag?
• Hoe zorg ik voor heldere monitoring en bijsturing?
• Hoe rond ik een project of programma toekomstgericht af?

Dit boek helpt je om een effectieve aanpak te ontwikkelen én voorbereid te zijn op wat er in de praktijk nodig is om een maatschappelijk project of programma tot een succes te maken. Professionals in opleiding en beginnende professionals kunnen op basis van dit handboek een vliegende start in hun carrière maken. Ervaren project- en programmamanagers zullen herkenning ervaren in het heldere overzicht van alle facetten van hun praktijk en inspiratie vinden in nieuwe inzichten en invalshoeken.

Florian Bekkers heeft jarenlange ervaring met de aanpak van maatschappelijke projecten, programma’s en strategische opgaven als leidinggevende bij diverse overheidsorganisaties en als adviseur/partner van Vide Advies. In dit boek verbindt hij een schat aan praktijkervaring aan de meest recente inzichten op het gebied van effectief project- en programmamanagement.

Hoe word je een digitale held?

Naast de website www.digivaardigindezorg.nl (waar tegenwoordig ook allerlei Officetrainingen op staan) zijn er miljoenen websites waar mensen handigheidjes delen. Ik verzamel een paar handigheidjes voor je die ik zelf ook gebruik. Zo kun jij een digitale held worden. Iemand tegen wie mensen vanaf morgen op kijken. Je kunt diegene zijn die onderstaande tips weer deelt met anderen en bescheiden de (terechte) bedankjes in ontvangst neemt. Ik ben geen computernerd dus wil je gedetailleerde informatie? Gebruik Google! De tips zijn random en voor de een meer bruikbaar dan voor de ander. Doe er je voordeel mee. Of niet.

Download hier de tips in de rubriek: 

De gezondheidszorg kent op dit moment ongeveer 140.000 vacatures. Er wordt veel aandacht besteed aan methodieken om met dit tekort om te gaan: uitbreiding van opleidingsplaatsen, creëren van mogelijkheden voor zij-instromers, binnenhalen van buitenlandse expertise, campagnes via sociale media en ondersteuning door technologie en innovatie.

Die technologie en innovatie veranderen echter ook de arbeidsmarkt. Zorgorganisaties staan onder druk om zorg te kunnen blijven leveren. Er zijn steeds meer samenwerkingsverbanden ? netwerkstructuren en steeds minder vaste sjablonen om tot organisatieontwikkeling te komen. Organiseren in de zorg vereist wendbaar zijn. Dit is een vaardigheid die de kern van de eigen identiteit raakt: zowel van de organisatie als van de professional.

Waarom willen professionals ondernemer worden?

De positie van zzp‘ers in de zorg is onderwerp van debat. Steeds meer zorgprofessionals kiezen ervoor om individueel of met een aantal andere professionals zelf zorg te organiseren. Er is behoefte aan een nieuwe balans tussen controle en loslaten.

Veel aandacht wordt besteed aan hoe je op de arbeidsmarkt als zorgprofessional vorm kunt geven aan de eigen ambities. Inzicht in de eigen talenten en vaardigheden is daarbij heel belangrijk.

Ons platformVmZ ondersteunt zzp‘ers in de care. Zowel bij net afgestudeerde professionals als bij professionals in loondienst die overwegen ondernemer te worden is er behoefte aan ondersteuning bij loopbaankeuzes. Hierin wordt de start-up methodiek voor organisaties en jonge professionals uitgewerkt. Naast strategische aspecten wordt de visie op loopbanen ondersteund door oefeningen en loopbaanadviezen.  Juist door goed naar jezelf te kijken wordt duidelijk of je geschikt bent om als zelfstandig ondernemer te opereren. Daarbij is een programma ontwikkeld waarin zorgprofessionals begeleid worden naar het zzp-schap of  een eigen zorgbedrijf.

Goed idee?

Waarom kies je er niet voor om eerst zelf je vak vorm te geven? Je weet immers dat je altijd werk hebt. Met collega’s geef je invulling aan je vak. De vraag is dan wat de meerwaarde van een organisatie nog is: zekerheid, inkomen, ondersteuning? Maar is dat een goed idee is? Waarom gebruik je je talenten niet om invulling te geven aan zorg die past bij de huidige tijd? Antwoord op die vraag vind je in:

In ‘Harry Woldendorp en Thomas Woldendorp. De start-up professional. Ondernemen als loopbaanstrategie. Amsterdam: SWP, 2019’ is uitgewerkt hoe je tot een loopbaanstrategie kunt komen die gericht is op ondernemen of ondernemend handelen.

Een half jaar geleden werkte ik nog in de ICT, met mijn baan als Interaction Designer had ik het goed voor elkaar. Tweeëntwintig jaar, een eigen huisje, een vast contract en een mooi loon, wat wil je nog meer? Toch miste er voor mij iets, ik kwam vaak vermoeid en chagrijnig thuis. Ik ben gaan nadenken over waar ik mezelf over een aantal jaar zag staan. Meer afwisseling, meer sociaal contact en een betere combi van fysiek en mentaal werk. Kan ik dat met dit werk bereiken? Is dit wel datgene wat bij mij past? Wil ik dit nog wel mijn hele leven doen? Al snel wist ik het antwoord op deze vragen, ik wilde iets anders, ik wilde het ziekenhuis in!

Dat betekende opnieuw studeren, pfoe dat was toch wel even heftig. Vier jaar opnieuw de schoolbanken in. Tevens was er ook nog een hypotheek die betaald moest worden. Dat leek onhaalbaar. De vacature van het UMC Utrecht om in drie jaar mijn HBO-V diploma te halen middels een duale opleiding leek te mooi om waar te zijn. Deze opleiding zou betekenen dat ik na tien weken theorie gelijk parttime aan de slag kon in het ziekenhuis. Eén dag school, drie dagen werken. Zo kon ik mijn studie verkort doen én mijn hypotheek gewoon betalen. Ik hoefde er niet lang over na te denken en heb gelijk gesolliciteerd.

Na een pittig sollicitatietraject, kreeg ik het goede nieuw dat ik was aangenomen. Ik merkte dat veel mensen bewondering hadden voor de keuze die ik maakte. Je vaste baan en mooie loon opgeven om je hart te volgen. Blijkbaar is dat voor veel mensen een grote stap en ik, ik ging die stap maken. Tuurlijk heb ik ook wel even getwijfeld. Kan ik het wel betalen? Wat als ik het toch niet zo leuk vind? Maar tegelijkertijd dacht ik bij mezelf: wat kan er misgaan? Er is altijd een weg terug. Dat ik er op achteruit ga wat betreft loon, daar zit ik totaal niet mee. Ik doe liever veertig jaar iets wat ik leuk vind en dat minder verdient, dan veertig jaar iets waar ik geen energie uit haal. Daarmee kan ik dan ook alleen maar zeggen, volg je hart!

Ps. Inmiddels ben ik al een half jaar actief als leerling-verpleegkundige in het ziekenhuis. Benieuwd naar hoe ik terugkijk op mijn eerste periode? Lees mijn volgende blog!  

PROJECT WERKGELUK IN DE ZORG // Eveline Bouwman – organisatiepsycholoog en werkgelukdeskundige – wilde met eigen ogen zien waarom het zo gaaf is om te werken in de zorg: waarvoor al die professionals iedere dag hun bed uit komen en waar zij betekenis uit halen. Om te laten zien dat werken in de zorg niet alleen maar gaat over capaciteitsgebrek en rapporteren. Ze plaatste een oproep via social media en al snel stroomden de uitnodigingen binnen van zorgorganisaties die haar wel een kijkje achter de schermen wilden geven. Haar ervaringen deelt ze in een reeks blogs, waarvan vandaag de eerste over haar bezoek aan ZZG zorggroep.

‘Over touringcars en vliegende vazen’

Tegen het centrum van Nijmegen, tussen een hotel, studentenflat en luxe appartementencomplex in, ligt Juliana. Een locatie met vier woongroepen van ZZG zorggroep. Het gebouw ziet er splinternieuw uit. Dat verrast me; bij ouderenzorg denk ik toch aan een groot, saai en donker complex. Binnen, op de 1e verdieping, valt de lange gang gelijk op. Rustige maar frisse kleuren, gecombineerd met nostalgische meubels.

Sonja Engelaar, woonbegeleider, komt vrolijk op me af. Ze heeft zichzelf vandaag boventallig ingeroosterd, zodat ze alle tijd heeft mij rond te leiden en uitleg te geven. Samen drinken we uitgebreid een kop koffie, waarbij ze de ene anekdote na de andere uit haar mouw schudt. Deze bevlogen vrouw werkt overduidelijk al jarenlang in dit vak.

Het wordt me al snel duidelijk waarom Sonja met ouderen met dementie werkt. Ze heeft, naar eigen zeggen, een enorme drang om hun welbevinden te vergroten. Haar hart ligt met name bij het sociale aspect, niet zozeer bij de verpleegkundige handelingen. ‘Ik vind het fantastisch om om te gaan met situaties waarbij er met vazen wordt gesmeten of iemand in de hoek staat te plassen. Om diegene gerust te stellen, weer kalm te krijgen en een veilig gevoel te geven. Daar doe ik het voor’. Ik zie haar ogen oplichten en weet: Sonja zit helemaal op haar plek.

In de woonkamer, halverwege de gang, zie ik de slingers nog hangen: afgelopen vrijdag vierden ze het driejarig bestaan van Juliana. Nu kijken een paar bewoners rustig naar de tv. Een charmante oudere man, Marinus, komt aangelopen met zijn rollator. Een tv-kijkende bewoner zegt: ‘Dag. Hoe is het?’, Marinus grapt terug: ‘Ja, ik leef nog hè’. Hij zit altijd vol grappen en verhalen blijkt al snel. Ik stel mij aan hem voor, waarop hij reageert: ‘Ik ben Marinus. Niet vergeten hè!’.

Touringcar

Bewoner Marinus vertelt graag over zijn periode als touringcarchauffeur. Als een rasechte verhalenverteller, met een spannende opbouw en sappige details, hang ik in eerste instantie aan zijn lippen. Marinus vertelt over zijn opvliegende baas: ‘En? Heb je beschadigingen gereden? Want dan maak je kennis met mijn vuist, snotneus!’ Marinus moet er hartelijk om lachen, terwijl hij zijn vuist heft. Hij lacht nog harder als hij toevoegt: ‘Toen heb ik hem zelf maar een stomp gegeven. Haha!’ Sonja en ik lachen vrolijk met hem mee.

Uit de hoek klinkt de stem van medebewoner Jo: ‘Ja, nu is het wel genoeg. Dit verhaal horen we de hele dag al.’ En stiekem moet ik Jo gelijk geven. De eerste twee keer kan ik hartelijk lachen om zijn verhaal, maar de derde keer raak ik een beetje verveeld. De vierde keer zoek ik eerlijk gezegd naar een manier om onopvallend weg te kunnen gaan, zonder hem te kwetsen. Wat een diep respect heb ik voor Sonja, die geduldig blijft luisteren en probeert het gesprek wat bij te sturen.

Als we naar de keuken lopen, fluistert Sonja dat ze er pas onlangs achter kwam dat Marinus nog twintig jaar bij een verzekeraar heeft gewerkt. Maar dat is hij vergeten. Het zijn de gevolgen van zijn dementie. Desondanks moeten we erom glimlachen. Terwijl we hem op de achtergrond vrolijk verder horen vertellen over zijn avonturen op de bus. 

Incontinentiemateriaal

In Juliana heeft elke bewoner een eigen appartement. Een woongedeelte met keukenblok, slaapkamer en badkamer met toilet. Ze houden de meubels uit hun oude huis, zo blijft het eigen en vertrouwd.

Sonja zucht bijna onhoorbaar als ze op een bed incontinentiemateriaal ziet liggen. Alvast klaargelegd voor de nacht. Ze legt het materiaal in een kast en ik merk dat ze grote waarde hecht aan de beleving van de bewoners. En dat van hun naasten. Ze denkt aan de ervaring van kleinkinderen. Woont opa in een appartement, of in een eng tehuis waar je allerlei medicijnen en grote-mensen-luiers ziet liggen?

Niet voor niets is Sonja begonnen met de opleiding Gespecialiseerde Verzorgende Psychogeriatrie. Om beter te kunnen onderbouwen wat ze al vanuit haar werkervaring doet: meer kwaliteit van leven stimuleren bij de bewoners. En om weg te blijven van het hospitaliseren.

‘Dat hospitaliseren is zo erg! We moeten juist de normen en waarden van deze generatie ouderen volgen. Waarom zouden we onze normen aan hen opdringen? Eisen dat ze iedere dag zouden moeten douchen, terwijl zij hun hele leven al gewend zijn zich dagelijks aan de wastafel te wassen? Als een bewoner het wil, kan hij hier iedere dag onder de douche. Maar het hoeft niet. Ik wil hem niets opdringen. En door creatief te zijn, bijvoorbeeld de afwas te laten doen in een teiltje met warm water, worden de handen ook wel schoon. Dan gooien we de kopjes daarna desnoods nog even door de vaatwasser,’ knipoogt ze naar me.

Hutspot

Voor de keuken zie ik een parade aan rollators. Keurig geparkeerd. Ik schiet in de lach, ook door de zelfgemaakte parkeerborden op de ramen. Het zie beelden voor me van de plaatsen waar de rollators zouden staan zónder de parkeerborden.

Ik zie bewoners Marinus en Jo met hun medebewoners aan de lange eettafel in de keuken zitten. Ze smullen van de verse hutspot, rauwkost en stoofvlees. Vanmorgen vers gemaakt door een van de woonbegeleiders. Ze eten hier warm ’s middags. Omdat de bewoners dit hun hele leven zo gewend zijn.

Zelf weer lopen

Na de lunch vraagt een collega om hulp. De oorthermometer blijkt kapot te zijn en de temperatuur van bewoner Jo moet worden gemeten. Ze voelt zich niet fit. Het apparaat geeft continu 99 graden aan. Sonja pakt het aan en schiet in de lach: ‘hij staat op Fahrenheit!’.

Jo pakt vervolgens haar rollator en schuifelt moeizaam vooruit om naar het toilet te gaan. Ik zie Sonja bezorgd meelopen; ze is bang dat Jo zal vallen door pijnklachten na een eerdere val. Een tijd lang zat ze in een rolstoel. ‘Loop je nou gewoon zelf Jo?’, reageert ze verrast. ‘Ja. Wie loopt er anders voor mij?’, is het nuchtere antwoord. En zo zie ik ze keuvelend naar haar appartement lopen. Later vertelt Sonja me dat dit moment voor haar heel betekenisvol was. Het feit dat Jo weer ging lopen en daar zelf zo blij mee was.

Huiskamergevoel

De middag vordert, we drinken koffie met bewoners aan tafel. Ik krijg de Tovertafel gedemonstreerd en zie familieleden op bezoek komen bij hun vader of moeder. Heerlijk samen zitten op het balkon in de zon. Ik moet goed opletten om te zien dat de zorg door gaat. Dat de bewoner die rustig wegloopt met Sonja’s collega, moet douchen en een schone pantalon krijgt. Ik zie een donkere kring op zijn broek. ‘Is hij incontinent?’, fluister ik. ‘Ja, hij had een ongelukje. Maar daar kijken we niet van op hoor’, reageert ze. En dat is de werkelijkheid van het werken in een verpleeghuis. Ik neem afscheid van Sonja en hoor haar met een paar bewoners uit volle borst meezingen met Wim Sonneveld: ‘…en laaaaaaangs het tuinpad van mijn vaaaaaaader…’ .

Dit blog is met de grootste zorgvuldigheid geschreven door Eveline Bouwman en ter akkoord voorgelegd aan Sonja Engelaar. Alle genoemde en afgebeelde personen zijn met toestemming. Bij deze wil ik Sonja, haar collega’s en alle bewoners van ZZG zorggroep, locatie Juliana, nogmaals hartelijk bedanken voor hun gastvrijheid.

Wil je reageren op het verhaal? Laat je reactie dan onderaan de pagina achter of neem contact op met Eveline.

En dan nog even dit…

Dementie

Ruim vijftig ziektes waarbij de hersenen informatie niet meer goed kunnen verwerken, vallen onder de verzamelnaam dementie. De meest voorkomende vorm is de ziekte van Alzheimer. In het begin van dementie vallen meestal de geheugenproblemen op. Later krijgt de persoon  problemen met denken en taal. Ook kan zijn karakter en gedrag veranderen. Naarmate de ziekte erger wordt, verliest iemand met dementie steeds meer de regie over zijn eigen leven. Hij wordt steeds afhankelijker van de hulp van anderen. De persoon sterft uiteindelijk door de ziekte, een infectie of doordat hij niet meer kan slikken. Een op de vijf mensen krijgt dementie. Hoe ouder, hoe groter de kans. Nederland telt op dit moment ruim 270.000 mensen met dementie.

Digitale collectebus

Ook mijn oma heeft dementie. Hierdoor collecteer ik al jaren voor Alzheimer Nederland, waar ik nu ook digitaal een collectebus heb aangemaakt. Wil jij ook iets geven aan dit goede doel? Doneer dan via deze link. Alvast bedankt!

‘Vechten tegen de realiteit verlies je altijd’ – met andere woorden: het heeft geen zin om je druk te maken over dingen waar je geen invloed op hebt.

Kiezen voor de zorg

‘Rond mijn zestiende wist ik echt niet wat ik wilde worden. Na heel veel dingen weggestreept te hebben bleef de zorg nog over als optie. Ik wist toen niet echt goed waar ik voor koos, maar had al snel door dat het een goede keuze was. Dat heb ik ook zeker te danken aan mijn moeder, zij heeft me gestimuleerd om de zorg in te gaan. Ik werk nu alweer twintig jaar op dezelfde afdeling: mediumcare neurologie/neurochirurgie van het UMCU. Op onze mediumcare is er plaats voor acht patiënten. De patiënten die ik verzorg op de mediumcare zijn vaak instabiel, zorgzwaar en hoogcomplex. Hersenbloedingen, herseninfarcten, hersentumoren, (neuro)trauma’s, epilepsie, dwarsleasie zijn voorbeelden van ziektebeelden die we vaak tegenkomen. Hoe hoogcomplex de zorg ook is die ik verleen aan patiënten, toch krijg ik de meeste energie en voldoening van de persoonlijke verzorging. Zodat familieleden door alle slangetjes, draadjes en apparatuur heen hun geliefde blijven zien. Ik vind het belangrijk om zo snel mogelijk de patiënt hun eigen kleding weer aan te trekken. Eigen kleding, eigen toiletspullen, eigen luchtje op: alles om patiënten zichzelf weer een beetje mens te laten voelen. Het mooiste aan werken in de zorg vind ik dat geen dag hetzelfde is en je altijd met mensen werkt. Minder mooi is dat het lichamelijk zwaar is en je ook vaak nachtdiensten werkt.’

Waar moeten we naartoe in de zorgsector?

‘De zorgorganisatie van de toekomst zal in mijn dromen meer geleid worden van binnenuit in plaats van van buitenaf. Dus minder bemoeienissen van zorgverzekeraars en meer gestuurd door gedreven, betrokken en kundige mensen. Ook hoop ik dat verpleegkundigen veel meer zullen doordringen in bestuursfuncties. Als het gaat over het terugdringen van curatieve zorg en de focus op preventie zie ik zeker een taak weggelegd voor verpleegkundige specialisten. Zij hebben vaak iets meer tijd per patiënt die ze zien op de poli. Daardoor kunnen ze beter inspelen op eventuele problemen. Aan het verlagen van de kosten zou minder bureaucratie bijdragen, maar ook minder verspilling van spullen! Als je ziet wat er bij ons op de afdeling weggegooid wordt dan schrik je…’

‘Twee jaar geleden schreef ik een blog met de titel ‘Waarom verpleegkundigen zo veel achter de computer zitten’, die werd heel goed opgepikt door social media. Een jaar later deed ik mee met Hacking Health waar ik het probleem Registratielast aan de orde stelde in het UMCU. In de jury zat een lid van de Raad van bestuur en zij beloofde dat het verminderen van registratielast hoog op de agenda zou komen te staan in 2018. Intussen wordt er binnen het UMCU hard gewerkt om de registratielast aan te pakken. Er is een projectgroep Zinvolle registratie in het leven geroepen en er wordt nu zelfs landelijk overlegd tussen verschillende ziekenhuizen om van elkaar te leren. Alhoewel ik goed begrijp dat het belangrijk is om goede wet- en regelgeving te hebben, merk ik ook dat we hier in Nederland wat doorslaan naar het Amerikaans systeem van “alles dicht willen timmeren” om bij voorbaat al sterk te staan bij een eventuele rechtszaak. Vooral de plicht om een goede verslaglegging te hebben is er zo eentje. Ik zou, in het kader van het terugdringen van registratielast, dolgraag alle overbodige, overdreven checklisten, vinkjes en scorelijsten de prullenbak in doen.’

Uitdagingen en dromen

‘Door vraag en aanbod beter op elkaar te laten aansluiten valt ook nog veel winst te behalen. Neem bijvoorbeeld de verpleeghuiszorg: in de toekomst zullen er veel meer ouderen langer intensieve zorg nodig hebben. Alleen als er genoeg opgeleide verzorgenden en verpleegkundigen zijn om die taken goed te doen, kun je kwaliteit leveren. Technologie, innovaties, e-health, allemaal heel mooi en zeker ook een verrijking voor ons vak, maar verplegen en verzorgen is allereerst mensenwerk. Ik verwacht dat de zorgrobot in de toekomst misschien wel ingeburgerd raakt. Maar of ik, als ik straks oud en grijs ben en in een verpleeghuis woon, blij zal worden van een robot die me naar het toilet brengt? Ik denk het niet.’

‘We hebben al jaren te kampen met personeelstekorten en financiële tekorten. Dus de grootste uitdaging voor ons is eigenlijk om gemotiveerd blijven! Door het samenvoegen van verschillende zorglijnen binnen neurologie werken we naar een gezondere toekomst toe. Bij deze reorganisatie hoort ook een verbouwing waarbij twee mediumcare afdelingen bij elkaar worden gebracht. Momenteel zijn we al samengevoegd, maar in een naar verhouding veel te kleine en verouderde ruimte. We kijken allemaal uit naar een splinternieuwe mediumcare. Waarschijnlijk is het een kwestie van een lange adem en proberen de motivatie vast te houden.’

‘Ooit zou ik op onze neurologie-afdeling heel graag een ruimte willen hebben om te oefenen en trainen met de patiënten. Het is voor de revalidatie van neurologiepatiënten van groot belang om zo snel mogelijk te beginnen met oefenen en revalideren. In mijn dromen zie ik een grote ruimte waarin patiënten bijvoorbeeld op grote schermen en met 3D-beeld hun been- en armfuncties kunnen trainen.’

Ik hoop dat medewerkers zich in de toekomst sneller aangesproken voelen en zich verantwoordelijk (gaan) voelen voor hun eigen ontwikkeling. Vroeger werden er bijvoorbeeld cursussen of lesdagen georganiseerd en daar werd je toe ‘verplicht’ door je werkgever. Nog altijd zijn er verplichte cursussen, maar op de hoogte blijven van veranderingen in je vak is ook een eigen verantwoordelijkheid. Het is trouwens ook veel leuker en leerzamer om vanuit eigen interesse een cursus of scholing te doen.’

Welk advies geef je de minister en de Secretaris-Generaal van VWS?

‘Blijf vooral in nauw contact staan met jullie doelgroepen. Luister goed naar verpleegkundigen en neem hun mening serieus…En volg mij op twitter! ;)’

Dit inspireert Barbara

Ik luister graag naar verschillende TEDtalks, sprekers of podcasts. Een favoriet van mij is Percy Tienhooven. Percy volg ik al een tijdje via social media (nu voornamelijk youtube). Hij is geboren met een handicap door een syndroom en ondervindt daar dagelijks hinder van. Toch ken ik geen positiever persoon dan Percy. Zijn positiviteit, instelling en levenslust werken op mij altijd heel inspirerend.

‘Het heeft even geduurd maar, er zijn op beleidsniveau belangrijke ontwikkelingen in de langdurige zorg!’

Als we het hebben over de beweging van ‘ZZ naar GG’ dan is de patiëntengroep in de langdurige zorg een belangwekkende groep. Juist voor deze patiënt laten we in Nederland nu kansen liggen. We werken nog steeds te veel vanuit het eigen domein, verwijzen nog te vaak door zonder rechtstreeks overleg met de collega aan de andere kant van de schutting en moeten de financiering daarbij ook nog moderniseren! Maar, er zijn belangrijke en veelbelovende ontwikkelingen. Liesbeth Kooij, manager MS-Expertisecentrum Nieuw Unicum, en Job Cohen, oud-staatssecretaris en oud-burgemeester van Amsterdam, combineren in dit dubbelinterview expertise met persoonlijke ervaring. Deze persoonlijke ervaring deelt Job Cohen met ons, omdat zijn toenmalige partner Lidie Cohen (overleden in 2015) jarenlang aan de ziekte MS leed. Samen helpen zij ons op weg naar een langdurige zorg, die gestoeld is op samenwerking tussen disciplines.

Van ‘ZZ naar GG’ vraagt in de langdurige zorg om een interdisciplinaire aanpak

Vraag voor de heer Cohen: 

De beweging van Ziekte en Zorg (ZZ) naar Gezondheid en Gedrag (GG) is een belangwekkend thema, omdat wij in Nederland nu zover blijken te zijn dat we mensen met een aandoening niet zozeer vanuit een ‘ziekteperspectief’ willen benaderen, maar juist in een eigen ‘gezondheidsperspectief’ willen plaatsen. Dat wil onder andere zeggen dat wij niet meer alleen ziekte-georiënteerd willen werken in de zorg, maar juist willen leren kijken hoe we mensen kunnen ondersteunen bij het behouden en vergroten van de eigen gezondheid. 

U heeft in het verleden rond de aandoening Multiple Sclerose (MS) telkens aangegeven juist te willen kijken naar wat nog wel mogelijk was en niet alleen te willen richten op de beperkingen. Uw visie toentertijd lijkt nu de visie te zijn die wij voor alle mensen met een (chronische) aandoening nastreven in onze gezondheidszorg. 

Wat vindt u van deze ontwikkeling? 

Cohen: ‘Dat vind ik heel positief. Lidie en ik hebben zoveel mogelijk de kop in het zand gestoken voor alles wat er misschien zou kunnen gebeuren. Lidie is zoveel ze kon blijven doen wat mogelijk was. Je leven zo min mogelijk laten beheersen door de MS. Dus ja, goede ontwikkeling!’ 

Vraag voor mevrouw Kooij: 

De afgelopen jaren is er in de media veelvuldig aandacht geweest voor de aandoening MS, waaronder ook in VOZ Magazine. De functiestoornissen die patiënten met MS in een gevorderd stadium kunnen ondervinden zijn van verschillende aard zoals pijn, cognitie(stoornissen), spasticiteit, vermoeidheid of darm- en blaasstoornissen. 

In de visie van Nieuw Unicum op de zorg voor haar cliënten, staan begeleiding, behandeling en kijken naar mogelijkheden centraal: ‘Wij zijn erop gericht om beperkingen te leren hanteren en complicaties zo lang mogelijk te voorkomen en waar nodig te behandelen. Als beperkingen zich aandienen, kijken wij naar de mogelijkheden. Patiënten met progressieve MS die met ons in contact komen, ervaren direct en op alle niveaus dat wij hen begrijpen en dat daardoor onze zorg en behandeling uniek is. Dat wordt ook zo ervaren door de mantelzorgers.’

Kunt u toelichten op welke wijze Nieuw Unicum in haar visie op dit moment al aansluit op de beweging van ZZ naar GG? 

Kooij: ‘Hoe wij de zorg binnen Nieuw Unicum verlenen sluit inderdaad erg goed aan bij deze beweging. In principe is het altijd ons uitgangspunt geweest om ons voornamelijk op de mogelijkheden te richten in plaats van op de ziekte. Deze insteek vraagt absoluut om een multidisciplinaire aanpak, misschien dekt de term interdisciplinaire aanpak zelfs beter de lading, dus met alle behandeldisciplines samen, zeker als het gaat om MS patiënten. In het geval van MS treden er bij patiënten allerlei verschillende problemen op en die kun je alleen aanpakken als je dat gezamenlijk doet.’

Cohen: ‘Wat bedoel je in dit geval met interdisciplinair? Ik moet erbij denken aan Lidie, die op gegeven moment moeite had om goed in haar rolstoel te zitten. Verschillende zorgverleners hebben toen met elkaar met verschillende interventies ervoor gezorgd dat Lidie veel beter met de rolstoel overweg kon. Is dat wat jij bedoelt met interdisciplinair?’

Kooij: ‘Ja precies. Het gaat er daarbij om dat deze verschillende zorgverleners in afstemming met elkaar haar hebben kunnen helpen. Zo hebben dus de fysiotherapeut, de ergotherapeut en de logopedist de zorgvraag dus niet afzonderlijk van elkaar benaderd, maar juist gezamenlijk, in overleg. Zo wordt 1+1 echt 3.’

Cohen: ‘Dus als ik het goed begrijp dan zitten de betrokken zorgverleners vooraf bij elkaar om te bespreken hoe de beste behandeling er voor een patiënt uitziet? Dat lijkt mij inderdaad wezenlijk voor bijvoorbeeld de MS patiëntengroep.’ 

Kooij vult aan: ‘Om dat overleg en die samenwerking ook echt goed te kunnen faciliteren is het belangrijk om ook fysiek bij elkaar te zitten. Wij missen deze samenwerking vaak elders in het veld. Wanneer patiënten bij ons binnenkomen zien we namelijk geregeld dat er wel door veel verschillende disciplines maar niet door veel verschillende disciplines samen naar iemand is gekeken. Bij MS is dat wel een groot gemis, want het is nu eenmaal zo dat MS patiënten veel verschillende problemen hebben die invloed op elkaar kunnen hebben. Dus die interdisciplinaire insteek is echt noodzakelijk om een goed behandelplan te kunnen maken.’

Er is nog zoveel mogelijk als iemand ‘uitbehandeld’ lijkt! 

Zijn er al bevindingen beschikbaar waaruit blijkt dat deze interdisciplinaire benadering ook resultaten bereikt in termen van gezondheidswinst? Bijvoorbeeld door een hogere ervaren kwaliteit van leven bij de patiënt? 

Cohen: ‘Lidie is op een gegeven moment zes weken bij Reade in Amsterdam geweest. Daar is op een vergelijkbare manier een behandelplan opgesteld. En dat verblijf heeft toen erg veel betekend voor haar. Zij had bijvoorbeeld spasmen en, zoals ik al aangaf, moeite om goed in de rolstoel te zitten. Deze interdisciplinaire benadering heeft heel veel voor haar betekend, heeft haar leven aangenamer gemaakt. Het is een uitstekende manier van zorg verlenen. Reade ben ik dan ook eeuwig dankbaar – en dat steek ik niet onder stoelen of banken! Bij Nieuw Unicum hebben jullie nu het plan om deze vorm van zorg verder te verbreden en verdiepen?’

Kooij: ‘Inderdaad. Bij ons komen vaak patiënten die te horen hebben gekregen dat ze ‘uitbehandeld’ zijn, in termen van hun ziekte gesproken. De professionals rond die patiënt zien op dat moment dan ook geen andere oplossingen meer, om hem of haar verder te helpen met de behandeling van de ziekte. Wij richten ons vanaf dat moment niet zozeer op de ziekte, maar juist op de gevolgen van de ziekte. Wat is er allemaal nog wel mogelijk om het leven van een patiënt makkelijker te maken en hem of haar te ondersteunen de eigen mogelijkheden te zien en te gebruiken? Wij zouden dus zo graag zien dat wanneer een MS patiënt van de neuroloog te horen krijgt dat hij of zij uitbehandeld is, dat diegene wordt doorverwezen naar ons. Wij kunnen vanaf dat moment gaan werken aan het perspectief en dat gaat dus over mogelijkheden.’

Kooij: ‘Die interdisciplinaire aanpak is echt noodzakelijk om een goed behandelplan te kunnen maken.’

‘Ter illustratie geef ik graag een voorbeeld waarbij de fysiotherapeut bij een rolstoelgebonden patiënt de hamstrings rekt, terwijl dat in eerste instantie bij iemand die niet meer loopt niet zo voor de hand ligt. Door de verkorte hamstrings kon de patiënt niet meer goed in de rolstoel zitten. Door de hamstrings te rekken, lukt dit de patiënt wel en wordt het weer mogelijk zelfstandig in de rolstoel te rijden. Dan hebben we het echt over een enorme verruiming van de mogelijkheden. Het gaat echt om extreme verschillen waarbij iemand bij ons binnenkomt en letterlijk in de rolstoel hangt, en na de behandeling zelfstandig kan rijden of zelfs een hobby op kan pakken’, legt Kooij uit.

‘Verder is het voor onze patiëntengroep ook heel belangrijk dat wij nauw overleg hebben met de partner en/of mantelzorgers. Er speelt namelijk veelvuldig cognitieve problematiek bij onze patiënten, die zij zelf niet direct herkennen. Een patiënt kan aangeven zelf geen cognitieve problemen te ervaren, terwijl de blik van de partner dan boekdelen spreekt. We gaan bij het opstellen van ons behandelplan dus niet alleen uit van de patiënt, maar ook van het systeem. Soms zit de winst er ook in dat we het systeem weten te informeren over de problematiek en de bijbehorende mogelijkheden. Daar hebben wij veel aandacht voor. Daar kan Job wellicht ook iets over vertellen’, vult Kooij aan. 

Cohen: ‘Jazeker. Toen we merkten dat Lidie op een gegeven moment ook cognitieve symptomen liet zien, wist ik niet dat dit ook met MS samenhing. In die periode dat Lidie die zes weken bij Reade was, werd ons geadviseerd om ook met een maatschappelijk werkster te gaan praten. Dat hebben wij, mijn kinderen en ik, toen gedaan en dat bracht ons veel. Wat voor mij ook erg belangrijk was, was het moment dat de maatschappelijk werkster het over rouw wilde hebben. Dat verbaasde mij eerst: rouw?, dacht ik, hoezo rouw? Maar ja, door die cognitieve symptomen veranderde zij en was ze niet meer de persoon die ze eerder was. Dus inderdaad, wel degelijk een rouwproces. Dat heeft mij als partner erg geholpen om dat te beseffen.’

Kooij: ‘Dit is zeer herkenbaar. Binnen onze organisatie hebben wij daarom ook een gespecialiseerde maatschappelijk werker en gespecialiseerde psychologen in huis, omdat rouwverwerking, maar bijvoorbeeld ook cognitieve problemen, een belangrijke plaats inneemt bij een aandoening als MS. Wanneer een partner door ons goed betrokken en geïnformeerd wordt dan helpt dat niet alleen de partner, maar verbetert daarmee ook de kwaliteit van leven voor de patiënt.’

We maken in de langdurige zorg onvoldoende gebruik van expertisecentra

In het kader van een goede ondersteuning van patiënten met een chronische aandoening als MS, is een multidisciplinaire aanpak dus onontbeerlijk. Het is belangrijk dat de kennis en behandeling die bijvoorbeeld Nieuw Unicum heeft op het gebied van MS breder beschikbaar komt. Zo heeft Nieuw Unicum voor het opleiden van zorgprofessionals zoals (MS-) verpleegkundigen, huisartsen, fysiotherapeuten enzovoort de scholing “Multidisciplinaire behandeling van gevolgen MS” ontwikkeld. Is er op dit moment ook een vergoeding beschikbaar voor dergelijke initiatieven? 

Kooij: ‘In mijn ogen kunnen expertisecentra binnen de langdurige zorg het vertrekpunt zijn, om in de meest brede zin van het woord de zorg op een kwalitatief hoog niveau te brengen en bovendien kosten efficiënt. Als het gaat om de financiering van dergelijke initiatieven, dan hebben wij dat in Nederland nog niet goed geregeld. Er is daarvoor nodig dat de politiek beseft dat er binnen de langdurige zorg expertisecentra zijn ontstaan, die kennis hebben opgebouwd rond verschillende (chronische) aandoeningen. Afgelopen jaren hebben wij zeer intensief de samenwerking gezocht met VWS, NZa, ZIN en andere samenwerkingspartners om ten eerste de daadwerkelijke problematiek te onderkennen en vervolgens met elkaar naar een daadwerkelijke oplossing te zoeken. Ik durf voorzichtig te zeggen dat resultaten hiervan nu concreet vorm krijgen. Binnen Nieuw Unicum gaat het dan om MS. Er zijn op dit moment wel veel expertisecentra binnen de cure, maar de volgende stap is dat ook de expertisecentra binnen de langdurige zorg worden gefaciliteerd. Dit faciliteren dient dus niet alleen financieel te gebeuren, maar ook door de expertisecentra als zodanig te erkennen’.

Cohen: ‘Ik zou het heel goed vinden als Nieuw Unicum erkend wordt als expertisecentrum voor MS patiënten. Want daarmee zeg je dat het bij elkaar brengen van de verschillende disciplines en ervoor zorgen, dat deze gezamenlijk het behandelplan voor een patiënt opstellen, erkend worden als expertise.’ 

Kooij: ‘Als het gaat om MS dan is het volume beperkt, dus gaat het in het geval van Nieuw Unicum om ons te erkennen als hèt expertisecentrum voor specifiek MS. Maar denk bijvoorbeeld ook aan CVA (Cerebro Vasculair Accident) patiënten, de prevalentie daarvan is hoger. Daar zijn op verschillende plaatsen in het land expertisecentra voor. Mijn oproep is om dergelijke centra, gespecialiseerd in een complex ziektebeeld met een relatief laag volume als expertisecentra te erkennen richting patiënt, behandelaar en financier. Dan weten alle betrokkenen waar ze terecht kunnen voor de beste multidisciplinaire zorg voor patiënten. Op dit moment is zo’n erkenning binnen de langdurige zorg niet geregeld.’

Het wordt wel duidelijk dat hoe jullie de zorgverlening nu hebben ingericht goed aansluit bij de beweging ‘Van ZZ naar GG’ en dan specifiek voor patiënten in de langdurige zorg. Hebben jullie het idee dat de wijze waarop Nieuw Unicum de zorg verleent ook structureel goed ingebed is? We horen namelijk ook geluiden dat mensen weleens zeggen ‘Positieve Gezondheid waait wel weer over’. Gaat dat bij jullie gebeuren? 

Cohen: ‘De manier waarop Liesbeth erover vertelt klinkt niet als een nieuw model van zorgverlening, maar als de manier waarop het nu al gaat. De ‘corebusiness’ van de organisatie zogezegd. Dat lijkt mij niet aan trend onderhevig.’ 

Kooij: ‘Klopt, dit is hoe wij al langere tijd werken. Wat echter wel zo is, is dat als wij op deze wijze verder willen, ook bijvoorbeeld met onze multidisciplinaire opleiding, dan moet dat wel in de financiering structureel geborgd gaan worden. Daar lobbyen we al heel lang voor, maar we zijn er nog niet, al zijn we wel met elkaar flink opgeschoten.’

Een nieuwe wijze van werken vraagt om domein overstijgende kennis. 

Cohen: ‘Ik wil graag nog eens een pleidooi houden voor het PGB. Dat was voor ons echt fantastisch!’

Belangrijk om vast te stellen is, dat als wij mensen met een (chronische) aandoening willen ondersteunen bij het nemen van regie over het eigen leven, wij als zorgprofessionals ook naar onszelf moeten kijken of wij over de benodigde kennis beschikken. Soms is het daarbij nodig om over de eigen instituut grenzen heen te kijken. 

Kunt u in dit kader toelichten hoe deze multidisciplinaire MS-scholing tot stand is gekomen? Wat zouden wij hiervan kunnen leren in de opleiding van professionals die zorg verlenen aan patiënten met een (complexe) chronische aandoening? 

Kooij: ‘Dat is zeker zo, dat nu we aan de slag zijn gegaan met onze opleiding, we over de grenzen van onze organisatie heen gaan. In principe is het zo dat we onze werkwijze hebben ontwikkeld voor ‘intern gebruik’, zoals wij de zorg aan MS-patiënten zien. Op het moment dat we deze opleiding landelijk beschikbaar maken, en deze ook geaccrediteerd is, dan ga je verder dan de grenzen van jouw eigen organisatie.’ 

Kooij vult aan: ‘Het krachtige van deze opleiding is dat deze wordt gegeven door alle betrokken disciplines gezamenlijk. Dat zou ook mijn advies zijn aan professionals die zich richten op de opleidingen voor andere (chronische) aandoeningen: kies voor de multidisciplinaire insteek!’ 

Cohen: ‘En als iemand door jullie is opgeleid op deze manier, wat kan die dan? Kan die dan van alles wat?’

Kooij: ‘Die is allereerst geïnformeerd over de relevante zorg die boven het eigen domein uitstijgt. Dus je bent op de hoogte van wat er mogelijk is in de andere domeinen, die ook betrekking hebben op de zorgvraag van jouw patiënt.’

Cohen: ‘Oké, dus je hebt al een bepaalde specialisatie als professional, en de scholing zet daar dan als het ware een kop bovenop. Bijvoorbeeld als wijkverpleegkundige weet je dan in het geval ‘x’ dan heeft dat betrekking op de factor ‘arbeid’. Je weet als wijkverpleegkundige dan ook hoe je daarmee verder kunt, met welke expert je het overleg kunt voeren en wat de volgende stappen zijn.’ 

Kooij: ‘Precies. Daarnaast weet je na de bijscholing ook wat de invloed is van interventies binnen jouw eigen domein op de andere domeinen. En daarom is het zo van belang dat je de scholing door alle disciplines, zoals arts, fysiotherapeut en psycholoog, samen laat geven. Overigens niet minder belangrijk, je weet na de scholing ook wanneer je de hulp van collega’s van het MS-Expertisecentrum moet inroepen.’ 

Cohen: ‘En wie kan zich opgeven voor de scholing? En hoe ziet dat er dan uit?’ 

Kooij: ‘De doelgroep is breed, huisartsen, fysiotherapeuten, ergotherapeuten, revalidatieartsen, specialisten ouderengeneeskunde, logopedisten et cetera. In het zorgprogramma hebben we ook verschillende functies ingebouwd, zodat je na de scholing bijvoorbeeld een consult kunt aanvragen. Een soort collegiale consultatie. We hebben ook MS zorg op afstand ingebouwd en een jaarlijkse screening van patiënten, zodat we behandeladviezen kunnen geven. Aan de professionals die de bijscholing hebben gevolgd worden dus ook deze mogelijkheden geboden, zodat de patiënt uiteindelijk de benodigde specialistische zorg krijgt.’

Eerst de erkenning, maar daarna ook snel de financiering regelen

Is er nog een specifieke ‘call to action’ richting de politiek, overheid en/of onze overige lezers, die u rond dit thema op deze plaats zou willen doen? Zijn er bijvoorbeeld enkele knelpunten te benoemen waar hulpverleners en/of beleidsmakers tegenaan lopen? En hebben jullie mogelijk aanknopingspunten hoe met deze knelpunten om te gaan? 

Cohen: ‘Nogmaals de oproep om de zogenoemde expertisecentra in Nederland voor verschillende (chronische) aandoeningen te identificeren en daarna te financieren.’

Cohen: ‘Ik wil graag nog eens een pleidooi houden voor het PGB. Dat was voor ons echt fantastisch. Als ik nu allemaal hoor, alle negatieve berichtgeving daarover, dan strookt dat absoluut niet met hoe wij het toentertijd ervaren hebben. Waarom kunnen we in Nederland dat nu niet goed regelen? Ja, het is vreselijk dat daar zo’n misbruik van gemaakt wordt. Maar valt dat niet te verhelpen door mensen te certificeren voor het regelen van de aanvraag voor PGB, en om de administratie te doen? Neem deze ingewikkelde administratieve taak uit handen van de patiënt en de mensen om de patiënt heen en certificeer mensen, die dan ook tegelijkertijd kunnen zorgdragen dat het op de juiste wijze gebeurt.’

‘Verder is er al het nodige over gezegd, maar op deze plaats toch nogmaals de oproep om de zogenoemde expertisecentra in Nederland voor verschillende (chronische) aandoeningen te identificeren en daarna te financieren. Mij zou het niet verbazen als daarmee ook flinke winst te boeken is.’

Kooij: ‘Ik ben ervan overtuigd dat het kostenefficiënt is als we met expertisecentra aan de slag gaan. We zien zoveel verspilling en ondoelmatige zorg wat we met deze centra echt kunnen verminderen. Daarvoor is wel nodig dat de erkenning er komt en dat we alle schotten gaan weghalen. Bevreemdend is dat het systeem de financiële schotten allemaal overeind heeft gehouden, maar de zorg wel al anders heeft ingeregeld: we willen in Nederland wel dat iedereen zoveel mogelijk thuis blijft wonen, met waar nodig een PGB, maar onze systemen zijn er totaal nog niet op aangepast.’ 

Kooij sluit af: ‘Wij geloven zodanig in onze aanpak, dat wij een promotieonderzoek zijn gestart naar de meerwaarde van interdisciplinaire zorg. Onderzoek in de langdurige zorg is echter wel een hele andere tak van sport dan zoals het testen van de werking van een medicijn. Ook daar moet financiering voor geregeld worden, het doen van onderzoek in de langdurige zorg! We lopen wat dat betreft 35 jaar achter op de ziekenhuiszorg. We hebben zoveel kennis in de langdurige zorg, het is in het belang van alle patiënten dat dit nu echt gefinancierd, erkend en geïmplementeerd wordt!’ 

Dit interview werd eerder gepubliceerd in VOZ magazine

Digitale vaardigheden zijn geen vast onderdeel van de opleiding, zitten meestal nog onvoldoende in het inwerkprogramma en er wordt te weinig tijd besteed aan de adoptie van nieuwe digitale applicaties. Eén op de tien zorgprofessionals is digibeet en er zijn 1,3 miljoen laaggeletterden in Nederland. Hoeveel daarvan zouden er in de zorg werken als we weten dat 1 op de 7 van alle Nederlanders in de zorg werkt? En wat is het effect van moeilijk kunnen lezen en schrijven op het werken met computers?

Zorgprofessionals verlaten de zorg omdat ze het achtste zorgplansysteem uit hun carrière onder de knie moeten gaan krijgen en al in paniek raken bij de gedachte. Medewerkers raken overspannen omdat ze door de applicaties het bos niet meer zien en stress en angst ervaren. Er is een arbeidsmarkttekort en de werkdruk is gigantisch. En dan zeventien applicaties gebruiken, waarvoor je meestal ook nog apart moet inloggen? Pittige klus!

Digitaal werken en zorgtechnologie

Voor een masterclass die ik gaf in de eHealthweek ging ik op onderzoek uit en ging ik in gesprek met professionals, managers, en ict-ers. Ik maakte een splitsing tussen het werken met zorgtechnologie en het digitale werken.

• Digitaal werken
  ‘Het gebruik van digitale ondersteuning (apparatuur en data) bij het monitoren, uitvoeren en begeleiden van administratieve taken en processen binnen de organisatie (roosters, ECD, eHRM, apps) voor en door medewerkers.’
• Zorgtechnologie
  ‘Technologie om de kwaliteit van zorg te verbeteren voor medewerkers en cliënten. Producten, apps, websites, devices zoals smartphone en tablet.’

De drempels

Wat gaat er naar mijn mening vaak mis bij deze twee onderwerpen?

• Medewerkers hebben, krijgen of nemen geen tijd om nieuwe dingen onder de knie te krijgen.
• Het is vaak nog mogelijk de digitalisering te omzeilen, soms dankzij een behulpzame collega.
• Mensen gebruiken vooral wat ze direct nodig hebben, ze zijn weinig exploratief naar extra mogelijkheden.
• Applicaties zijn weinig intuïtief en plurifom.
• Applicaties kennen elk een aparte inlog.
• Mensen die de zorg kiezen zijn vaak niet zo van de techniek, zijn voorzichtig.
• Medewerkers zien het nut niet altijd in van ‘digitaal’, het voelt als een verplicht nummer.
• Het zit niet in de basisopleiding of inwerkprogramma van de zorgprofessional.
• De techniek doet niet wat het zou moeten doen (niet met gebruiker zelf ontwikkeld).
• Techniek hapert, stoort, werkt niet, Wifi te zwak.
• Er is een gebrek aan basisvaardigheden om nieuwe applicaties te leren (1,9 miljoen digibeten in Nederland*).
• Er is weerstand, schaamte, onzekerheid en angst om fouten te maken.
• Digitale competenties staan niet in het functieprofiel, en niet in de beoordelingssystematiek.
• Mensen zeggen dat ze handig zijn in Office, maar er wordt niet getoetst of ze niet alleen de basis van de basis kennen.
• Er is weinig tot geen voorbeeldgedrag van leidinggevenden.
• Er is te weinig tijd voor implementatie en uitleg nieuwe applicaties.
• Er is een overlap met laaggeletterdheid medewerker (1,3 miljoen Nederlanders*).

* Bron: Rapport Oefenen.nl 2017

Voorwaarden om met de twee onderwerpen aan de slag te kunnen gaan rubriceerde ik als volgt:
1             Software, hardware, materialen en middelen
2             Kennis en vaardigheden
3             Visie
4             Draagvlak & commitment
5             Inbedding in de organisatie
6             Een heldere doelstelling

Hoe krijg je die digitale drempels omlaag?

Ik ontwikkelde een zelfscan op basis van voorwaarden, waar naar mijn mening én die van de geïnterviewden, aan voldaan moet zijn om met technologie en digitalisering aan de slag te gaan. Een zelfscan waar organisaties of afdelingen zichzelf op kunnen beoordelen. Geen wetenschappelijk onderzoek, maar een vragenlijst die inzicht geeft in wat goed gaat en wat beter kan. Ik testte de zelfscan met de groep deelnemers aan de masterclass. Ze gingen driftig aan de slag en waren enthousiast over de inzichten. Een manager ICT zei: ‘Ik ga deze lijst met mijn team invullen en gebruiken voor een verbeterplan!’

Wat ga jij verbeteren?

Ik deel deze lijst zodat andere organisaties zichzelf ook kunnen evalueren. Digitalisering is voorwaardelijk voor een goede kwaliteit van zorg en onmisbaar in de zorg van de toekomst. Maak ook een verbeterplan en ga aan de slag. Je kunt de Zelfscan Drempels digitaal werken hier downloaden, ouderwets printen en met je rekenmachine je score berekenen. Succes!

Feedback
Heb je feedback? Mis je zaken die invloed hebben? Reageer dan hieronder, zo maken we samen een dynamische lijst!

CNIO van het eerste uur, Jacqueline de Leeuw uit het Radboudumc, ziet dat de CNIO-functie nog heel verschillend wordt ingericht: ‘De rol en taak van een CNIO is afhankelijk van het ambitieniveau van de organisatie en de visie van een Raad van Bestuur of directie op deze functie. Sommige organisaties starten met een verpleegkundige die enkele CNIO-achtige taken krijgt, bijvoorbeeld tijdens de voorbereiding en implementatie van een nieuw elektronisch patiëntendossier (EPD) in de organisatie. Soms wordt deze rol na implementatie van het EPD weer afgebouwd. Soms wordt de rol doorontwikkeld richting een vaste functie, en gepositioneerd op tactisch/strategisch organisatieniveau, en met uitbreiding van de opdracht en het bijbehorende takenpakket.’

Zo ging dat ook bij Diede Mansens, CNIO in het St. Antonius Ziekenhuis in Nieuwegein. Begon ze haar werk met het oog op de EPD-implementatie van 2017, haar functie is inmiddels stevig ingebed: ‘Ik werk veel samen met de chief information officer (CIO), de chief medical data officer (CMDO) en vooral met de chief medical information officer (CMIO). De CMIO en ik bepalen samen het meerjarenbeleidsplan voor digitalisering en informatisering voor de medische en verpleegkundige vakgroepen. We stemmen dat beleid af met de raad van bestuur.’

‘Als CNIO moet je het vak kennen, ook uit de praktijk. Alleen dan kun je de wensen en behoeftes van de verpleegkundige vertalen naar mogelijkheden op het gebied van automatisering en digitalisering, en verbeteringen doorvoeren die echt aansluiten.’

Mansens is blij met haar strategische plek in de organisatie en benadrukt het belang dat zij hecht aan CNIO’s die zelf ook als verpleegkundige hebben gewerkt. ‘In de managementlijnen van ziekenhuizen zitten zo weinig mensen die de kern van het verpleegkundig werkproces kennen. Als CNIO moet je het vak kennen, ook uit de praktijk. Alleen dan kun je de wensen en behoeftes van de verpleegkundige vertalen naar mogelijkheden op het gebied van automatisering en digitalisering, en verbeteringen doorvoeren die echt aansluiten.’

De Leeuw vertelt waar zij zoal druk mee is: Ik houd me bezig met de inrichting van het verpleegkundig werkproces in het EPD met gestandaardiseerde werkprocessen, geüniformeerde verslaglegging, beslisondersteuning, dashboards en rapportages, de inrichting van de eOverdracht in het EPD en dit najaar bijvoorbeeld met de V&VN-pilot Beslisondersteuning in het EPD voor pijnzorg en wondzorg.’ Ze onderstreept echter dat verbeteringen niet worden bereikt als alleen aandacht wordt besteed aan het passend krijgen van het softwaresysteem bij bestaande verpleegkundige werkprocessen. Ze stelt: ‘Ook van de menskant wordt een beweging verwacht.’

‘Ik vind het belangrijk dat verpleegkundigen en andere zorgverleners met elkaar nadenken en spreken over hóe zij informatie vastleggen.’ Eenheid van taal is – zo stelt Frida van de Klippe – Van Dam, CNIO in het Zwolse Isala – cruciaal, ze is het met De Leeuw eens en vindt dan ook dat ook de verpleegkundige beroepsgroep daarin nu echt stappen moet zetten. ‘Het voelt heel vertrouwd om in vrije tekst vast te leggen, maar we zullen dat gestructureerd moeten doen. Als we samen geïntegreerde zorg willen leveren, dan moeten artsen en verpleegkundigen ook in dezelfde taal vastleggen om goed te kunnen uitwisselen.’

Florian van Hunnik, CNIO in OLVG , was in 2018 in veel media aan het woord over de administratielast voor verpleegkundigen. Hij benoemt de wrijving die met standaardiseren ook ontstaat: ‘Standaardiseren wringt soms ook met hoe je als individuele zorgverlener iets wil opschrijven of vastleggen. Het levert wat op, maar je levert ook wat in.’ Van Hunnik ziet in registreren aan de bron een van de oplossingen die bij moeten dragen aan het verminderen van de administratielast en – minstens zo belangrijk – aan het uitwisselbaar maken van gegevens. ‘De tijd is in veel opzichten rijp om de boodschap te laten landen dat eenduidig en eenmalig aan de bron vastleggen noodzaak is. Er is groeiend bewustzijn dat drie keer iets in het dossier vastleggen, ongewenst is.’

Zijn de CNIO’s nu nog veel tijd ‘kwijt’ met EPD-gerelateerde werkzaamheden, Mansens ziet een toekomst waarin ze zich ook met andere aspecten van informatisering bezig kan houden, zo denkt ze aan modernisering van het oproepsysteem en beeldmonitoring. Andere ziekenhuizen zijn nog niet zover, zij hebben nog geen CNIO benoemd. De Leeuw weet echter wel waarom ieder ziekenhuis een CNIO zou móeten hebben: ‘Er zijn tolk/vertalers en verbinders nodig die vanuit de verpleegkundige vakgroep met een serviceverlenende IT-afdeling op pad gaan om zo de beste match te krijgen tussen verpleegkundige, taak en systeem. Pas dan gaat IT werken voor de verpleegkundige in plaats van andersom.’

Dit artikel werd eerder geplaatst op ‘Registratie aan de bron’

Een tijdje geleden kreeg ik de kans om namens ‘s Heeren Loo deel te nemen aan een studieweek in Silicon Valley. Samen met een groep met bestuurders, managers en directeuren van meer dan 21 verschillende bedrijven uit 4 landen, bezochten we 22 bedrijven in één week. Ik ben de enige uit de zorg.

Definitieproblemen

Wat is Silicon Valley eigenlijk? En kunnen we ook een Silicon Valley (SV) in Nederland neerzetten? Het liefst in Nijmegen, ik wil ook wel eens dichtbij huis werken. Professor Russel Hancock (President en CEO van Joint Venture Silicon Valley en professor aan de Stanford University) vertelde dat SV een niet te definiëren fenomeen is. Het is niet gepland en niet georganiseerd. Niemand weet precies welk gebied erbij hoort. Er is geen businesscase en er is niemand verantwoordelijk voor. Maar hij kon wel kenmerken voor ons benoemen. Zoals bijvoorbeeld een cultuur van fouten mogen maken en een sterke financiële markt. Veel jonge hoog opgeleide werknemers (wat vaak rechtzaken rondom leeftijdsdiscriminatie oplevert) die regelmatig van baan veranderen en dus een frisse wind brengen. Maar ook een gunstig overheidsbeleid en sterke universiteiten zoals Stanford die intensief samenwerken met bedrijven. Een gespecialiseerde infrastructuur zoals accountants, scouts en advocaten gespecialiseerd in intellectueel eigendom. En erg belangrijk volgens hem: een reden om in Silicon Valley te willen werken is de kwaliteit van leven. Een goed klimaat, mooie natuur, aandacht voor cultuur, moderne steden, maar ook hiking, surfen, fietsen en wandelen.

Think big(ger)

Kun je iets wat niet gepland is, en niet te definiëren is, toch kopieren? We kunnen wel proberen om de ideale omstandigheden te creëren in Nederland. Een klimaat waarin mensen met goede ideeën de kans en de financiering krijgen om groot te denken. Groter dan ons kleine landje, groter dan onze eigen grenzen. Want dat is iets waar Amerika goed in is. Groot denken. Vanuit een ongelooflijke energie, ambitie en zelfvertrouwen. Ik luisterde daar naar CEO’s van 25 jaar oud die in een paar jaar tijd tientallen miljoenen verdiend hebben of gaan verdienen. Ze staan in een verschoten spijkerbroek, een acceptabel nette blouse en een hangjongeren-pet op vol passie vlekkeloos te pitchen en ik denk steeds: ‘Huh?!’ Ze worden gecoacht door bedrijven als Readwrite in San Fransisco om het onmogelijke mogelijk te maken. De nieuwste ontwikkelingen op het gebied van robotica, datascience, gezichtsherkenning, Internet of Things en nog veel meer. Elke keer als ik vraag naar hun ideeën over toepassingen in de gehandicaptenzorg zie ik overigens dezelfde ‘Huh?!’ op hun gezicht.

De wereld lijkt een stukje sneller te gaan in SV. Bedrijven die vijf jaar geleden de grootste werkgever waren, bestaan niet meer, en nieuwe start-ups schieten sneller dan paddenstoelen uit de grond. Maar alleen de besten gaan door. Er is één straat in San Fransisco waar alle financiers gezellig samen hun bedrijven gevestigd hebben. Zij zeggen dagelijks tientallen keren ja of nee tegen voorstellen.

Yes we can?

Voldoet Nederland of Nijmegen aan de kenmerken? Kunnen we die cultuur creëeren in Nederland? Kunnen we die snelheid aan? Ik weet het niet, maar ik ben al blij als we er 2% van kunnen realiseren. Twee procent meer mooie oplossingen voor ‘mijn’ doelgroep: mensen met een verstandelijke beperking. We doen al verschrikkelijk veel en hebben eigen innovatoren, financiers, start-up bedrijven en coaches. We hebben grote wensen maar zijn een stuk bescheidener. Niks mis mee overigens na drie dagen vol kreten als ‘Amazing question!’, ‘Best group ever!’ en ‘Excellent work guys!’

De Nederlandse overheid heeft al allerlei nieuwe financieringen ter beschikking gesteld voor onderwerpen als zorginnovatie en eHealth. We hebben uitstekende universiteiten, een Healthvalley, een ambitieuze sector, een aantrekkelijk leefklimaat, en een (in vergelijking) redelijk normale minister president. We hebben in vergelijking een beter wegennet en openbaar vervoersnetwerk. We hebben grote steden, cultuur, natuur, en aantrekkelijk geprijsde huizen. Kortom: het zou moeten kunnen. Maar niemand weet welk ingrediënt het zwaarste weegt of hoe het het beste gecombineerd kan worden om zo succesvol te zijn als in Silicon Valley.

Klein beginnen, dichtbij huis

‘s Heeren Loo heeft een nieuw meerjarenplan voor innovatie en werkt hard om haar bijdrage te leveren aan de eerder genoemde twee procent. En daarom was ik ook in Silicon Valley. Om te leren en alle bruikbare toepassingen mee te nemen naar Nederland. Maar ook om te weten waarop we ons moeten voorbereiden voor de toekomst.

We kunnen trots zijn op wat we hebben, maar een mens mag (en moet) blijven dromen. We komen er wel. Nijmegen Valley is on it’s way!

Go Data Driven ‘How do we put the data in the process?’

And how do we turn processes and data into innovation?

Deze vraag stelde Ivo Everts van Go Data Driven aan het publiek tijdens de Big Data Expo van 2018. Goede vraag!, dachten wij. Graag nodigen we je uit voor een meet-up georganiseerd door het 4e jaars programma Health van de opleiding Bedrijfskunde aan de Hogeschool van Amsterdam en Zorgcommunity. Doel is om elkaar te meeten rondom het thema data, zorg en innovatie en te kijken of er samenwerkingsverbanden kunnen ontstaan rondom dit thema. Dit kan bijvoorbeeld door studenten te laten onderzoeken hoe, waar en op welke manier data kan helpen bij innovatie ondersteund door Go Data Driven in het kader van the Knowledge Mile. Met onder meer AI-specials Ivo Everts, inspiratiepitches, een rondetafelsessie en uiteraard een afsluitende borrel.

Zin en tijd om mee te denken en mee te praten over data driven innovatie in de zorg? Schuif dan aan!

Vrijdag 18 januari om 16:00 uur op de Amstelcampus. Exacte locatie volgt na aanmelding.

Voor wie? Zorgprofessionals werkend met of nieuwsgierig naar de toekomstige bedrijfskundige datavraagstukken, die daar al mee gestart zijn of willen starten. Meer informatie over het programma vind je in deze flyer.

Aanmelding is gesloten.

1. Wat is Koninklijke Van Gorcum voor organisatie?

‘We geven vakkennis uit voor (aankomende) professionals in het sociaal domein, in de vorm van boeken, tijdschriften, evenementen, trainingen, e-learning en digitale tools. Zo kunnen zorg- en hulpverleners hun cliënten optimaal ondersteunen en goed inspelen op de snelle veranderingen in zorg en welzijn.’

2. Noem eens een paar voorbeelden?

‘Beschermjassen en Casemanagement helpen professionals om optimale (systeemgerichte) hulp te bieden aan gezinnen in de jeugdzorg. En Gezondheidsvoorlichting en gedragsverandering geeft professionals handvatten om preventieve adviezen te geven aan hun cliënten.

Het Nederlands Tijdschrift voor de Zorg aan mensen met verstandelijke beperkingen (NTZ) biedt gedragsdeskundigen toegang tot de laatste wetenschappelijke onderzoeken om deze zorg verder te verbeteren. Tijdens de NTZ Kennismiddag vertalen toonaangevende sprekers deze kennis op een toegankelijke manier voor alle professionals in de zorg voor mensen met een verstandelijke beperking.

Ten slotte helpen we professionals om ook zichzelf verder te ontwikkelen, met titels als Interculturele communicatie, Handleiding moreel beraad, en Supervisie.’

3. Waarom helpt Van Gorcum Zorgcommunity om op te starten?

‘Al sinds 1800 onderhouden we nauwe contacten met de doelgroepen voor wie we uitgeven, en de kanalen daarvoor veranderen natuurlijk met de jaren. De on- en offline Zorgcommunity vormt een innovatieve en interactieve manier om onze kennis en content rondom de zorg een centrale strategische online plek te geven.’

4. Wat is jullie belangrijkste doel met deze samenwerking?

‘Met Zorgcommunity willen we bijdragen aan het ‘ontsnipperen’ van de zorg en het sterk versplinterde zorglandschap meer verbinden. Het wordt een plek waar bestuurders, kennisinstituten, koepels, start-ups, wetenschappers en professionals rondom de zorg samenkomen. Waar je kennis en informatie kunt plaatsen, vinden, analyseren, verrijken, gebruiken en delen. Zo wordt de community een broedplek voor innovatie in de zorg. En vinden mensen elkaar om nieuwe stappen te zetten om bijvoorbeeld de groeiende werkdruk en registratielast terug te brengen. Dat bevordert het werkplezier, de bevlogenheid en empowerment van hulp- en zorgverleners.’

5. Hoe draagt Van Gorcum bij aan Zorgcommunity?

‘Onze auteurs delen hun kennis met de leden en we volgen ook welke onderwerpen veel aandacht krijgen. Door direct contact met de leden krijgen we een goed beeld van de thema’s die spelen, en dat vertalen we in nieuwe uitgeefprojecten. Misschien worden er ook wel heel goede potentiële nieuwe auteurs lid van Zorgcommunity en met hen komen we natuurlijk graag in contact. Zo willen we bijdragen aan het toekomstbestendig maken van de zorg.’

Heb jij een idee voor een boek? Neem dan contact op met Tieneke via onderstaand formulier.

[contact-form to=”t.verheijen@vangorcum.nl” subject=”Bericht via interview Zorgcommunity”][contact-field label=”Naam” type=”name” required=”1″ /][contact-field label=”E-mailadres” type=”email” required=”1″ /][contact-field label=”Bericht” type=”textarea” required=”1″ /][/contact-form]