Ik durf van mezelf te zeggen dat ik een snelle denker ben. Een ideeënmachine. Geef me een vraagstelling, wat gele briefjes en een pen en ik ga volledig out-of-my-box! Dan gaat het stormen in mijn hoofd en kan mijn pen mijn hoofd niet bijhouden. Ik word net zo blij van brainstormen als van chocolade.

Voor mijn werk binnen ’s Heeren Loo begeleid ik ook diverse brainstormsessies van anderen ten behoeve van innovatie. Voorheen vaak op de klassieke manier. Ideeën op de welbekende post-it, selectie maken en acties bepalen. Een werkvorm die bijna altijd past, iedereen kent en dus weinig toelichting vraagt.

Brainstormamateur

Onlangs volgde ik samen met medewerkers van het innovatieplatform ’s Heeren Loo een cursus ‘Creativiteit en creatieve processen’ van Max van Leeuwen (co-acteur van het boekje Innovatie door creativiteit). Daar ging een wereld voor me open! Ik bleek een brainstormamateur. Tenminste, waar het gaat om verschillende manieren om een gestructureerde sessie te leiden die tot echte out-of-the-box-resultaten leidt!

Simpele tips die leiden tot betere resultaten. Eerst moeten mensen in de stemming komen. Qua creativiteit en qua onderwerp. En dat kan je op zo ongelooflijk veel manieren doen! Zoals met de bloemassociatie en de kettingassociatie. Of de ijsbreker natuurlijk. Liefst origineler dan ‘Is het een oude vrouw of een jonge vrouw die je op de tekening ziet?’

De richtlijnen voor post-its

Dan blijken er richtlijnen voor het gebruik van memoblaadjes! Maximaal 1 idee per blaadje en schrijven in grote letters met een dikke stift. Omdat ik geen GFT-afval scheid in de keuken compenseerde ik dat eerder altijd door meerdere ideeën in hele verhalen met pen op 1 post-it te zetten. Foei. Niet meer doen. En dan begint het bij het formuleren van de juiste vraag. Zonder goede vraag geen goed resultaat. Liefst vanuit een positief en oplossingsgericht uitgangspunt en beginnend met ‘Hoe kunnen we…’, ‘Op welke manier…?’ En – hoe leuk ik het ook vind om te doen – de procesbegeleider brainstormt zelf niet mee. Die is nodig om het creatieve proces in goede banen te leiden. Die moet streng zijn op ja-maars. Streng zijn bij discussies die al ontstaan tijdens de brainstorm. Die gaat de post-its tussentijds organiseren en de groep af en toe voeden met denksuggesties.

Wat vaak gebeurt is dat de gespreksleider zodra hij ziet dat er minder geschreven wordt, een einde maakt aan het brainstormen. Fout! Er blijken drie fases te zijn bij het genereren van ideeën. In de eerste fase komen alle alledaagse cliché-oplossingen. In de tweede tijdsfase gaan mensen wat meer rare ideeën creëren. Ze gaan ideeën verbinden die op het whiteboard hangen. Resultaat fase 2: schijnbaar weinig bruikbare en een tikje vreemde ideeën. En dan moeten we niet opgeven zeggen de kenners. Want in fase drie komen de nieuwe ideeën, die bruikbaar en meer realistisch zijn! Volhouden dus.

Gelukkig was er ook de tip om de acties zo concreet mogelijk te maken. (Daar heb ik ook altijd zo’n behoefte aan). En dan kun je al die ideeën ook nog samen selecteren met verschillende methodieken waarbij je bijvoorbeeld screent op zowel originaliteit als op haalbaarheid (met een andere kleur stickertje, heerlijk).

Brainstormen is een vak

Het klinkt allemaal zo eenvoudig. Maar wat fijn dat er ook specialisten zijn in het structureren van mijn hersenspinsels. Ik ben het sinds de workshop echt anders gaan doen. Zelf en in sessies met anderen. En met resultaat. Ik heb er lol in. Ik kan het aanbevelen! Brainstormen blijkt een vak. En daarom ga ik de trainersopleiding ‘Creatief denken’ volgen. Nu al zin in. De nieuwe kennis wil ik gebruiken voor de cliënten van ’s Heeren Loo. Geen vage sessies met te volle briefjes met te vage slogans die nergens toe leiden. Maar gestructureerde, zorgvuldig voorbereide sessies die het beste uit mensen halen en leiden tot concrete out-of-the-box-ideeën. Of ongelooflijk voor de hand liggende maar goede ideeën. Ideeën die echt leiden tot innovatie en kwaliteit van leven voor onze cliënten!

Pas maar op. Straks is elke ’s Heeren Loo-medewerker een lean mean brainstorming-machine!

Een tijdje geleden kreeg ik de kans om namens ‘s Heeren Loo deel te nemen aan een studieweek in Silicon Valley. Samen met een groep met bestuurders, managers en directeuren van meer dan 21 verschillende bedrijven uit 4 landen, bezochten we 22 bedrijven in één week. Ik ben de enige uit de zorg.

Definitieproblemen

Wat is Silicon Valley eigenlijk? En kunnen we ook een Silicon Valley (SV) in Nederland neerzetten? Het liefst in Nijmegen, ik wil ook wel eens dichtbij huis werken. Professor Russel Hancock (President en CEO van Joint Venture Silicon Valley en professor aan de Stanford University) vertelde dat SV een niet te definiëren fenomeen is. Het is niet gepland en niet georganiseerd. Niemand weet precies welk gebied erbij hoort. Er is geen businesscase en er is niemand verantwoordelijk voor. Maar hij kon wel kenmerken voor ons benoemen. Zoals bijvoorbeeld een cultuur van fouten mogen maken en een sterke financiële markt. Veel jonge hoog opgeleide werknemers (wat vaak rechtzaken rondom leeftijdsdiscriminatie oplevert) die regelmatig van baan veranderen en dus een frisse wind brengen. Maar ook een gunstig overheidsbeleid en sterke universiteiten zoals Stanford die intensief samenwerken met bedrijven. Een gespecialiseerde infrastructuur zoals accountants, scouts en advocaten gespecialiseerd in intellectueel eigendom. En erg belangrijk volgens hem: een reden om in Silicon Valley te willen werken is de kwaliteit van leven. Een goed klimaat, mooie natuur, aandacht voor cultuur, moderne steden, maar ook hiking, surfen, fietsen en wandelen.

Think big(ger)

Kun je iets wat niet gepland is, en niet te definiëren is, toch kopieren? We kunnen wel proberen om de ideale omstandigheden te creëren in Nederland. Een klimaat waarin mensen met goede ideeën de kans en de financiering krijgen om groot te denken. Groter dan ons kleine landje, groter dan onze eigen grenzen. Want dat is iets waar Amerika goed in is. Groot denken. Vanuit een ongelooflijke energie, ambitie en zelfvertrouwen. Ik luisterde daar naar CEO’s van 25 jaar oud die in een paar jaar tijd tientallen miljoenen verdiend hebben of gaan verdienen. Ze staan in een verschoten spijkerbroek, een acceptabel nette blouse en een hangjongeren-pet op vol passie vlekkeloos te pitchen en ik denk steeds: ‘Huh?!’ Ze worden gecoacht door bedrijven als Readwrite in San Fransisco om het onmogelijke mogelijk te maken. De nieuwste ontwikkelingen op het gebied van robotica, datascience, gezichtsherkenning, Internet of Things en nog veel meer. Elke keer als ik vraag naar hun ideeën over toepassingen in de gehandicaptenzorg zie ik overigens dezelfde ‘Huh?!’ op hun gezicht.

De wereld lijkt een stukje sneller te gaan in SV. Bedrijven die vijf jaar geleden de grootste werkgever waren, bestaan niet meer, en nieuwe start-ups schieten sneller dan paddenstoelen uit de grond. Maar alleen de besten gaan door. Er is één straat in San Fransisco waar alle financiers gezellig samen hun bedrijven gevestigd hebben. Zij zeggen dagelijks tientallen keren ja of nee tegen voorstellen.

Yes we can?

Voldoet Nederland of Nijmegen aan de kenmerken? Kunnen we die cultuur creëeren in Nederland? Kunnen we die snelheid aan? Ik weet het niet, maar ik ben al blij als we er 2% van kunnen realiseren. Twee procent meer mooie oplossingen voor ‘mijn’ doelgroep: mensen met een verstandelijke beperking. We doen al verschrikkelijk veel en hebben eigen innovatoren, financiers, start-up bedrijven en coaches. We hebben grote wensen maar zijn een stuk bescheidener. Niks mis mee overigens na drie dagen vol kreten als ‘Amazing question!’, ‘Best group ever!’ en ‘Excellent work guys!’

De Nederlandse overheid heeft al allerlei nieuwe financieringen ter beschikking gesteld voor onderwerpen als zorginnovatie en eHealth. We hebben uitstekende universiteiten, een Healthvalley, een ambitieuze sector, een aantrekkelijk leefklimaat, en een (in vergelijking) redelijk normale minister president. We hebben in vergelijking een beter wegennet en openbaar vervoersnetwerk. We hebben grote steden, cultuur, natuur, en aantrekkelijk geprijsde huizen. Kortom: het zou moeten kunnen. Maar niemand weet welk ingrediënt het zwaarste weegt of hoe het het beste gecombineerd kan worden om zo succesvol te zijn als in Silicon Valley.

Klein beginnen, dichtbij huis

‘s Heeren Loo heeft een nieuw meerjarenplan voor innovatie en werkt hard om haar bijdrage te leveren aan de eerder genoemde twee procent. En daarom was ik ook in Silicon Valley. Om te leren en alle bruikbare toepassingen mee te nemen naar Nederland. Maar ook om te weten waarop we ons moeten voorbereiden voor de toekomst.

We kunnen trots zijn op wat we hebben, maar een mens mag (en moet) blijven dromen. We komen er wel. Nijmegen Valley is on it’s way!

Wij pakken het systematisch aan!

Binnen ’s Heeren Loo werken de afdelingen ICT en Informatie & Ontwikkeling hard om alle benodigde basisinfrastructuren aan te leggen om die digitale wereld te laten draaien. Ze denken na over de consequenties zoals privacy, communicerende systemen en voldoende ‘vette’ WiFi. Maar we gaan ook een project draaien dat ‘stimulering iPads’ heet. We maken gebruik van onze schaalgrootte om inkoopkorting te realiseren ten behoeve van cliënten, medewerkers, verwanten en vrijwilligers om privé een iPad of iPhone aan te schaffen. Een mooi voorbeeld van samenwerking van Informatie & Ontwikkeling en het Innovatieplatform om de digitale wereld dichterbij te brengen en de digitale vaardigheden van onze mensen te vergoten.

Met de academie voor Zelfstandigheid werken we aan een cursus iPad voor cliënten. En op Goodhabitz.nl is die cursus al beschikbaar voor alle medewerkers. We hebben markten van de Toekomst georganiseerd waar iedereen kennis kon maken met innovatieve producten. Daarnaast geven we presentaties op medewerkersdagen over de zorg van de Toekomst. En we hebben met Advisium ook een gratis te downloaden boekje ontwikkeld (waar binnenkort al de derde versie van verschijnt) met apps voor medewerkers en cliënten en innovatieve producten. Plus, we ontwikkelen een scholingsprogramma om iedereen helemaal up-to-date te brengen!

Zeven maanden lang organiseren we op maandag de ‘Apple Lunchbreak’! Een grappig event dat al op zeven plaatsen binnen de organisatie plaats vindt. Als de sirene van de eerste maandag van de maand gaat, delen mensen op informele wijze tijdens hun lunchpauze kennis en tips over hun device. En daarbij worden ze voorzien van ‘Appleflaps’ en ‘Applesap’. (Geruststellende gedachte voor de Apple-haters: in de uitnodiging staat dat je ook welkom bent met een Androidapparaat.) Doel? Kennis uitwisselen, het werk makkelijker en efficiënter maken en gebruikmaken van de mogelijkheden die er al lang zijn, maar niet iedereen kent.

Mijn eigen tip voor de Apple lunchbreak? Ik krijg altijd zeer enthousiaste reactie tijdens mijn workshop op tips over het gebruik van de dicteerfunctie! Een gratis functie op je iPad of iPhone die je aanzet bij instellingen – algemeen – toetsenborden – schakel dicteren in. Je opent een app, en klikt op het toetsenbord op het microfoontje links van je spatiebalk. Dan kun je eindeloze verhalen vertellen, inclusief leestekens, en de dicteerfunctie zet het automatisch om in getypte tekst. Oh, wat heeft me dat al veel tijd bespaard! Uiteraard is dit blog ook volledig gedicteerd. Het woord ’s Heeren Loo blijft de dicteerfunctie moeilijk vinden helaas, maar om daarom nou ergens anders te gaan werken? Daar zijn onze plannen veel te leuk voor!

Nu zijn onze cliënten soms nog digitaal beter op de hoogte dan hun begeleiders, maar daar gaat wat mij betreft verandering in komen: digitale vaardigheden voor iedereen! Ik kijk met steeds meer vertrouwen naar de digitale toekomst. Bring it on!