Terwijl inspectiebezoeken in 2020 werden afgezegd vanwege de pandemie is in 2021 juist geprobeerd om zo veel mogelijk inspecties op locatie doorgang te laten vinden. En de IGJ bleef ook op vele andere manieren in nauw contact met de zorgaanbieders die voor het tweede jaar op rij onder zware druk hun werk moesten doen. Zo overziet de toezichthouder als geen andere organisatie wat er zorgbreed gebeurt en welke gevolgen de pandemie heeft voor verleners, gebruikers, bewoners en bezoekers van de zorg.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen. Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Meer in samenwerking

Omdat IGJ toezicht houdt namens en in het belang van de burger, worden patiënten, cliënten en jeugdigen steeds vaker betrokken. Zo is in 2021 in de vaccinatiestraten actief naar de ervaringen gevraagd. Meer dan 40.000 mensen gaven daar gehoor aan.

Steeds meer toezicht met burgers maar ook steeds meer samenwerking met andere inspecties. Zoals in het monitoren van de druk op de zorg en het afstemmen van het toezicht op mondmaskers.

Meer samenwerking speelt niet alleen in coronaverband, maar bijvoorbeeld ook in het toezicht op de jeugdbeschermingsketen. Tijdens een crisis blijft goede en veilige zorg en jeugdhulp immers voorop staan.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen.

Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Lees verder

Op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd lees je meer. Hier kan je het gehele rapport downloaden.

Arbeidsmarktactiviteit in de zorg

Binnen de zorgsector zijn 446.700 personen werkzaam in loondienst. Het aantal zzp’ers in de zorg is in het afgelopen jaar met 11% gestegen naar 41.000. Er zouden 5.400 werklozen met een zorgopleiding graag in de sector aan de slag willen. Opvallend genoeg is slechts zes procent van de werklozen en mensen in loondienst actief op zoek naar een (nieuwe) baan. Ter vergelijking: onder de totale Nederlandse beroepsbevolking bedraagt dit maar liefst twaalf procent.

Behoud van zorgprofessionals

Van de oud-zorgprofessionals die het afgelopen jaar van vakgebied wisselden, deed 41 procent dit uit onvrede over hun toenmalige functie. Slechts zestien procent stroomde uit omdat hun contract niet werd verlengd. Het behoud van bestaande zorgmedewerkers is minstens zo belangrijk als het aantrekken van nieuwe professionals. Om medewerkers binnen boord te houden, is het van belang ze gelukkig te houden. Uit het onderzoek blijkt dat zorgprofessionals veel belang hechten aan onregelmatigheidstoeslag, een acceptabele werkdruk en de mogelijkheid tot parttime werken.

Benieuwd naar de rest van de resultaten?

2 december 2019 | 08:00 – 16:00

Heb jij interesse in arbeidsmarktvernieuwing in zorg en welzijn en wil je inspiratie opdoen? Kom dan op 2 december naar de Actie Leer Netwerk Dag in ‘s-Hertogenbosch. Deze bijeenkomst staat in het teken van kennisdeling en leren van goede voorbeelden om de arbeidsmarkt in zorg en welzijn te verbeteren. Je kunt in gesprek met veel organisaties en partijen, kennismaken met Ambassadeurs,  bestaande en nieuwe Koplopers leren kennen, leren actieleren en vooral met elkaar van gedachten wisselen en netwerken.

De afgelopen maanden heeft het Actie Leer Netwerk tientallen nieuwe Koplopers mogen verwelkomen. Deze goede voorbeelden van arbeidsmarktvernieuwing in zorg, welzijn en zorgonderwijs delen hun kennis graag. Je vindt ze op de Actie Leer Netwerk Dag en natuurlijk online in het Koploperoverzicht. Sorteer op je branche, een thema of kijk welke initiatieven er bij jou in de buurt zijn om eens een kopje koffie bij te gaan drinken. En ben jij Koploper en wil jij je initiatief ook pitchen op 2 december in ‘s-Hertogenbosch? Je bent van harte welkom! Klik hier om je aan te melden.

Meer informatie

Uit een recent verschenen Jaarverslagenanalyse van 477 VVT-instellingen (Intrakoop, Jaarverslagenanalyse VVT 2018, juli 2019) blijkt dat binnen Verpleging, Verzorging en Thuiszorg (VVT-sector) de kosten voor inhuur van externe krachten in 2018 met 18,6% tot bijna 1 miljard euro zijn gestegen. Dat is 8% van de totale personeelskosten. Frank Kaptein, directeur van inkoopcoöperatie Intrakoop, constateert dat de uitdaging om voldoende en gekwalificeerd personeel aan te trekken voor de zorgsector onverminderd groot is.

De onderzochte VVT-organisaties hebben 215.000 voltijd arbeidsplaatsen. Naast de vaste medewerkers zijn 16.390 stagiaires en ruim 163.000 vrijwilligers actief in de sector. Het aantal vacatures is met bijna 13.000 fors; 6.886 staan langer dan drie maanden open. Van deze moeilijk vervulbare vacatures betreft 95% functies die cliëntgebonden zijn. Daarnaast kampt de sector met een relatief hoog ziekteverzuim van 6,8 procent.

Verdienen zzp’er meer dan reguliere medewerkers?

Ik onderzocht of het waar was of zzp’ers meer verdienen dan werknemers. Ik bekeek dit aan de hand van een onderzoek van PwC. In 2017 deed PwC onderzoek naar de kosten per prestatie (Onderzoek tariefherijking verpleging en verzorging). Hoewel een vergelijking een aantal verschillende variabelen kent, constateerde PwC dat de kostprijs per prestatie voor een zzp’er lager is dan de kostprijs van een PV of VP binnen een zorgorganisatie. Dit komt door de veelheid aan bemiddelingsbureaus. De meerwaarde ervan is zeer discutabel. Binnen reguliere zorginstellingen wordt veelal de traditionele bedrijfsvoering gecontinueerd.

Waarom zzp’er? 

Volgens het rapport zijn er twee belangrijke redenen voor werknemers om over te stappen naar het zzp’erschap: dat ze dan meer zeggenschap hebben over de invulling van hun werkzaamheden én hogere vergoedingen kunnen bedingen.

Veel mensen besluiten zzp’er te worden omdat de sector blijft kampen met een tekort aan goed opgeleide medewerkers. Dit komt door een complexere zorgvraag en een toename van het aantal cliënten. Verkijk je er alleen niet op dat een zzp’er zogenaamd meer zou verdienen. Dit komt door de bemiddelingsbureaus en niet door de wijze hoe een zzp’er wordt ingezet bij een zorgorganisatie.

Tips

Na de discussie te hebben onderzocht, kan ik stellen dat de inzet van zzp’ers de arbeidsmarkt in de zorg juist versterkt. Om een goede keuze te maken tussen werknemerschap of zzp’erschap geef ik graag een paar tips.

• Om erachter te komen wat voor jou relevant is, kan je een discussie houden over flexcapaciteit. Door een visie te hebben op de verhouding tussen vast en flexibel werken, rekening houdend met de reële arbeidsmarktproblematiek, kan je bedenken wat volgens jou ‘goed’ is.
• De inzet van flexibel werken kan via platformtechnologie veel beter vanuit eigen regie ingericht worden. Via deze technologie kunnen bemiddelingskosten en uitzendopslagen worden afgebouwd of heel misschien zelfs worden vermeden.

Ik ben geschrokken. Echt geschrokken. Dat medewerkers in de zorg een (te?) groot verantwoordelijkheidsgevoel hebben, wist ik al. Dat er veel burn-outs zijn in de zorg wist ik ook. En dat de betrokkenheid enorm en bewonderenswaardig is, was mij bekend. Ik heb de Zorgpin in het leven geroepen om daar een passende waardering voor te bieden en schreef al eerder een artikel over medewerkers die vol zitten. Ook zag ik regelmatig dat mensen even nog een gesprekje doen met een cliënt, ook al is hun dienst afgelopen. En ik hoorde wel vaker dat medewerkers aangaven dat ze iets niet wilden doen omdat er al ‘te veel privé-tijd ging zitten in het werk’. Ik las eerder al dat Tommie Niessen, verpleegkundige en vlogger, in zijn eigen tijd urine in ging leveren omdat de cliënt niemand anders had. Ook schrok ik toen ik hoorde dat mensen door het arbeidsmarkttekort geen drie maar twee aaneengesloten weken vakantie mochten opnemen.
Maar dat het zo’n structureel zorgelijk probleem is, drong weer tot me door toen ik dit gesprek opving:

‘Een medewerker van mij start altijd om 06.15 uur met werken terwijl haar dienst pas om 07.30 uur begint. Dan kan ze vast de rapportages en mails lezen.’ ‘Herkenbaar,’ zegt de ander, ‘veel van mijn medewerkers beginnen ook een half uur voor hun dienst omdat ze als de dienst begint direct met de clienten aan de slag moeten.’  De derde gesprekspartner vult aan ‘Mijn medewerker vertelde dat ze door de (onbetaalde) extra uren haar vrijwilligerswerk opgezegd had. Het was te veel.’
En de zorgmanager sluit af met ‘Sowieso lezen medewerkers hun mail en informatie thuis omdat ze aangeven daar op het werk geen tijd voor te hebben.’

Een gesprek dat naast mij plaatsvindt tussen zorgmanagers en een coach die teams ondersteunt.
De coach greep in en sprak met het hele team af dat er voor 07.10 uur geen cliënten verzorgd worden en dat mensen niet voor 07.00 uur aan hun dienst beginnen. ‘De collega’s die wel gewoon op tijd aan hun dienst beginnen, voelen zich schuldig als de rest van het team al die tijd al aan het werk is’ Het voelt dus blijkbaar als te laat komen terwijl ze precies op tijd zijn?

Is het alleen dat (te?) grote verantwoordelijkheidsgevoel en die betrokkenheid? Of is het ook een reactie uit overmacht? Een teken van een te hoge werkdruk? Een te hoge administratiedruk? Ik denk een combinatie. Maar het is een ongezonde combinatie! En we laten het toe. Het tekort is blijkbaar zo groot dat we blij zijn met alle extra uurtjes. Ook al zijn het extra’s die ervoor zorgen dat mensen privé compromissen sluiten en mensen de ziektewet in jagen. We maken daardoor het onderliggende probleem niet zichtbaar.

Hoe groot zou het arbeidsmarkttekort zijn als elke zorgmedewerker vanaf aanstaande maandag besluit om niks meer in zijn vrije tijd te doen? Wat zou er allemaal blijven liggen en welk effect zou het hebben op de kwaliteit van de zorg aan de cliënten? Hoeveel geld zouden we kwijt zijn als we al die uren echt zouden betalen? Ik vrees het ergste. We zouden waarschijnlijk nog veel meer mensen nodig hebben in loondienst. Nog meer zzp’ers in moeten schakelen om het gat te vullen.

We moeten juist in deze tijden van werkdruk en tekorten bescherming bieden aan onze kostbare zorgprofessionals. Onze waardering laten blijken, maar ook grenzen stellen aan hun verantwoordelijkheidsgevoel. Een vitale medewerker heeft recht op een betaling van daadwerkelijk gewerkte uren èn recht op vrije tijd. En die verantwoordelijkheid ligt zowel bij de zorgprofessional als bij zijn of haar baas.

Dus, zorgprofessionals: tot morgenochtend 07.00 uur. En geen seconde eerder.