Wat maakt het werken wijkverpleegkundige zo leuk?

31 oktober 2019 | 08:00 – 15:20

Krijg een update van recente en toekomstige ontwikkelingen in de verpleeghuiszorg en maak de vertaalslag naar de praktijk.

Tijdens het plenaire programma word je volledig op de hoogte gebracht van de recente en toekomstige ontwikkelingen in de verpleeghuiszorg. In de middag kun je kiezen uit diverse praktische workshops voor verschillende niveaus.

Na deze dag is jouw kennis weer opgefrist en heb je praktische handvatten en nieuwe inspiratie voor de dagelijkse praktijk!

ActiVite verleent de zorg en hulp waar cliënten aanspraak op kunnen maken als collectieve voorziening: de Zorgverzekeringswet (ZVW), de Wet Langdurige Zorg (WLZ), de Wet Maatschappelijke Ondersteuning (WMO) en diverse subsidieregelingen. Daarbij zorgt de organisatie ervoor dat de financiële middelen besteed worden zoals ze bedoeld zijn: aan wonen, welzijn en zorg. Zowel in- als extern is ActiVite er voortdurend op gericht bureaucratie terug te dringen en efficiëntie te bevorderen.

Wat zijn op dit moment de belangrijkste onderwerpen die in de sector spelen?

Het aantal mensen met ouderdomsziekten neemt fors toe door de vergrijzing. Hierdoor neemt de druk op het gehele zorgsysteem toe, van mantelzorg tot eerstelijnszorg en van spoedzorg tot verpleeghuiszorg. In een steeds krapper wordende arbeidsmarkt vraagt dat om innovatie en toewerken naar andere vormen van (meer informele) zorg.

Door toename van het aantal ouderen zijn er in de toekomst ook meer mensen met meerdere aandoeningen tegelijk (multimorbiditeit). Een deel van de ouderen heeft daarnaast ook sociale problemen, zoals eenzaamheid. Het aantal mensen met een complexe, domeinoverstijgende zorgvraag zien we ook stijgen. Dit vraagt om vooral een integrale kijk op zorg, waarbij over de grenzen van de sector heen gekeken moet worden. Een voorbeeld is de acute ouderenzorg, waar ziekenhuizen, huisartsen en VVT-organisaties in ketenverband aan meer patiëntvriendelijke en efficiëntere opvang en doorstroom (moeten) werken.

De verwachtingen die zowel patiënten als zorgverleners hebben van de mogelijkheden van de gezondheidszorg nemen ook toe, mede gevoed door technologische ontwikkelingen. Patiënten doen steeds meer zelf. Dit vergt nieuwe en andere vaardigheden van patiënten en zorgverleners, maar ook aandacht voor groepen die hier moeite mee hebben.

De zorg verschuift steeds meer naar het huis van patiënten. In onze sector is fors geïnvesteerd in de kwaliteit van de verpleeghuiszorg, maar tegelijk is er financiële druk op de wijkverpleging en WMO-zorg. De betaalbaarheid van de zorg in de toekomst baart ook ons zorgen.

Hoe zou je de positie van jouw organisatie in de sector willen omschrijven?

ActiVite is in de regio een dominante speler. Via Transmuralis wordt regionaal in ketenverband samengewerkt. Transmuralis bevordert de kwaliteit en regionale samenhang in de zorg. Het uitgangspunt is: de juiste zorg op de juiste plaats en tijd, door de juiste zorgverlener. Adequate zorg voor iedereen in de regio is wat ons bindt. ActiVite ziet zichzelf als een koploper waar het kan. Zeker niet met alle winden meewaaien en vooral doen waar je goed in bent.

Welke aansprekende innovaties hebben de afgelopen periode gespeeld?

Op zorginhoud is op tal van terreinen gewerkt aan vernieuwing en ontwikkeling. Zo zijn de afgelopen jaren op wondzorggebied verpleegkundigen geschoold tot wondconsulent. De wondconsulenten ondersteunen en adviseren collega’s bij de complexe wondzorg en zijn sleutelfiguren naar de huisartsen en de wondexpertisecentra van de ziekenhuizen. Hiertoe wordt ook de regiefunctie complexe wondzorg geleverd.                                                               

Vanuit het ziekenhuis is een succesvol project gestart met urologische patiënten. Deze patiënten werden in het ziekenhuis behandeld maar ontvangen nu in hun thuissituatie zorg op maat. Er is verder een programma dementie te ontwikkelt. Uitgangspunt hierbij is dat we werken via het zogenoemde principe van ‘stepped care’. Vanuit deze visie zijn casemanagers dementie aangesteld die beschikbaar zijn voor coaching en advies aan in- en externe professionals en het begeleiden van complexe cliënten met dementie.

Binnen de verpleeghuizen krijgt aandacht voor kwaliteit van leven een belangrijke plek. Belangrijk hiervoor is dat activiteiten beter aansluiten op de individuele wens van de bewoner. ActiVite heeft aansluiting gezocht bij het project ‘Leefplezierplan voor de zorg’ van de Leyden Academy. Een experiment in opdracht van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), met als doel meer leefplezier voor de bewoners, tevreden familieleden en naasten en medewerkers die met meer plezier hun werk doen.

Daarnaast participeert ActiVite in het project Radicale vernieuwing van het onderwijs in de zorg. Kern is dat dit vernieuwende onderwijs gericht is op persoonsgerichte zorgverlening. Insteek van de radicale vernieuwing is o.a. dat de inhoud van het onderwijsprogramma wordt gebaseerd op – en goed aansluit bij – de in de praktijk vereiste kennis en competenties. En dat de stapeling van de onderwijsniveaus beter op elkaar gaan aansluiten, zodat de doorlooptijden voor de medewerkers die zich naar een hoger niveau willen ontwikkelen korter kunnen worden. Na een periode van uitwerking en voorbereiding van dit nieuwe concept zijn de eerste groepen studenten in het RVWO (radicaal vernieuwend en waardevol onderwijs) in 2018 gestart en inmiddels zijn de eerste studenten al geslaagd. De leerlingen zijn deels doorstromers vanuit de eigen organisatie en deels externe zij-instromers.

Recent is een aanvraag vanuit de Stimuleringsregeling gehonoreerd. De Stimuleringsregeling E-health Thuis (SET) heeft als doel het stimuleren van het op grotere schaal en structureel inzetten van e-health in de reguliere zorg aan en ondersteuning van mensen thuis. ActiVite richt zich daarbij vooral op de inzet van de Medido, een automatische medicijndispenser waarmee Farmaceutische telezorg door thuiszorgmedewerkers aan thuiszorgcliënten kan worden geleverd. Daarnaast wordt ingezet op het gebruik van de Medicatie Controle App waarmee op afstand het ‘vierogenprincipe’ bij medicatietoediening uitgevoerd kan worden. De app bespaart reistijd van de verpleegkundige en bevordert de veiligheid bij de cliënten. Tenslotte zal via de inzet van ETRS (Elektronische Toedienregistratie) de controle en automatische terugkoppeling van toedienlijsten van medicatie aan cliënten kunnen plaatsvinden, gericht op direct inzicht in medicatietrouw en medicatieveiligheid. De SET is bedoeld als stimulans voor het creëren van meer gebruikers, structurele inbedding in het zorgproces en duurzame bekostiging van bestaande e-health-toepassingen.

Welke leerpunten hebben deze innovaties opgeleverd?

Investeren in techniek is belangrijk, maar het investeren in mensen die in staat zijn met nieuwe systemen, werkvormen of technieken te werken, moet niet onderschat worden. Vernieuwing kan mensen stimuleren en zet mensen in hun kracht maar vraagt aandacht en tijd. Daarnaast raakt innovatie meestal ook het domein of werkterrein van andere hulpverleners of stakeholders. Tijdig partijen betrekken vergroot het draagvlak en regelmatige informatie en communicatie hierover is dus essentieel om succesvol te kunnen zijn.

Welke kennis zou jouw organisatie graag willen delen?

Activite staat open voor kennisdeling op alle vlakken. In het al genoemde samenwerkingsverband Transmuralis is dit een belangrijk speerpunt. Evenals de resultaten die vanuit de samenwerking met de Leyden Academy voortkomen.

Wat vind je de belangrijkste uitdagingen voor de komende periode?

Naast de al genoemde stijgende zorgvraag en toenemende complexiteit van zorg vooral de uitdaging om voldoende goed toegerust zorgpersoneel aan ons te (blijven) binden. Daarnaast stijgt waarschijnlijk ook de wachtlijst, wat aan de andere kant ook de nodige druk gaat geven.

Welke ambities heeft jouw organisatie voor de komende periode?

ActiVite wil zich blijven onderscheiden door haar complete aanbod van zorg. Dus van ambulante zorg, begeleiding en behandeling thuis tot aan verblijfzorg in een verpleeghuis. Daarbij wil ActiVite excelleren in de complexe zorg voor kwetsbare cliënten die we gedurende het hele traject kunnen ondersteunen en begeleiden. Dit vraagt gemotiveerde en goed onderlegde medewerkers die zich optimaal kunnen ontplooien binnen ActiVite, ondersteund met passend leiderschap.

Met welke resultaten is jouw organisatie tevreden?

Primair natuurlijk als de cliënt tevreden is. Maar dat kan uitsluitend als gewerkt wordt vanuit een financieel gezonde basis, met gedrevenheid en passie op de inhoud. Niet alleen tevreden medewerkers maar vooral zichtbare groei en ontwikkeling, op individueel niveau en op organisatieniveau.

De zorg zet steeds meer technische hulpmiddelen in bij de zorg voor mensen thuis. Ook wel Technology Enabled Care genoemd. Het meest ingezette technologische hulpmiddel bij mensen thuis is de dienst personenalarmering.

Wat is personenalarmering?

Personenalarmering is een systeem – alarm – om hulp te roepen. Via het systeem kunt u 24 uur per dag een meldpost waarschuwen. Het alarm kan op verschillende manieren geregeld zijn:

• een knop in huis
• een zendertje aan een koord om uw nek of pols
• een mobiele telefoon
• een broekriem met een zendertje

Risico voor betrouwbaarheid

De dienst personenalarmering maakt gebruik van de publieke infrastructuur. Cliënten van de dienst hebben meestal een telecom verbinding die voldoet voor het huishouden. Deze telecomverbinding wordt meestal ook gebruikt voor de dienst personenalarmering. Hierbij kan een druk op de alarmknop levensreddend zijn. De veel gebruikte “huishoudelijke” verbinding kent een lager service level dan de dienst personenalarmering vereist. Dit kan in individuele gevallen een risico beteken voor de betrouwbaarheid van de dienst. De vraag die gesteld dient te worden is hoe de verschillende partijen binnen de markt hiermee omgaan en hoe bewust de clienten zich zijn van dit potentiele risico dat steeds vaker optreedt.

Meldingen over verstoring gestegen

De directe aanleiding voor dit whitepaper zijn enkele voorvallen waarbij de dienst personenalarmering last had van software updates of andere technische werkzaamheden binnen de telecom infrastructuur. Het gevolg hiervan is dat de dienst personenalarmering bij een aantal eindgebruikers niet meer goed functioneerde. Daarnaast is in de periode 2015-2017 het aantal meldingen bij zorgcentrales over verstoring van het signaal tussen halszender en ontvanger enorm gestegen. Download dit whitepaper van WDTM via onderstaande downloadbutton.

Over een Smart, kapdoek en Q-koorts…

De bijna 30 duizend inwoners van het Brabantse Best herkennen de blauwgrijze Smart van wijkverpleegkundige Maria ongetwijfeld direct. Behendig rijdt ze ermee door het dorp, op weg naar haar cliënten. Bewapend met schoudertas, iPad en iPhone, want alle medische hulpmiddelen zijn bij haar cliënten thuis. Er dus genoeg ruimte in de tweepersoonsauto om mij vandaag als passagier mee te nemen.

Ik voel een nieuwsgierige spanning als we om zeven uur ’s ochtends naar het eerste huis rijden. Bij wat voor type bewoners zullen we aanbellen? Komen we alleen in sociale huurwoningen? Mensen die het financieel niet breed hebben? Aan huis gekluisterd zijn?

Tikkende klokken

Veel tijd om erover na te denken heb ik niet, want na een kilometer zijn we al bij het eerste adres in een appartementencomplex voor zelfstandig wonende ouderen. Maria zoekt de codes van het sleutelkastje in haar telefoon en stapt de woning binnen. Ik voel me ongemakkelijk: de bewoonster slaapt nog en weet niets van mijn komst. Stilletjes ga ik aan tafel zitten in de woonkamer, de twee ouderwetse klokken tikken oorverdovend hard in de stilte.

Mevrouw heeft dementie en wordt wakker uit een nachtmerrie. Ik hoor Maria haar helpen terug te komen in de werkelijkheid. Ze stelt gerust, luistert naar haar angstige droom en doet de gordijnen open: ‘Kijk, het is ochtend, het zonnetje schijnt. U droomt niet meer’. Langzaam hoor ik het gesnik ophouden en is er weer ruimte voor een ander onderwerp.

Wondzorg

Ze praten over het bezoek van een jeugdvriendin en een wond die maar niet wil genezen. Als mevrouw haar niet verstaat, schakelt Maria moeiteloos van Standaardnederlands over naar Brabants: ‘Un bietje creme vur op oew erm’.

Terwijl mevrouw naar het toilet gaat, laat Maria me op de iPad een foto van de wond zien: ‘Die foto gaat naar de wondverpleegkundige, voor de beoordeling van het herstel.’ Ze kijkt me betekenisvol aan en ik doe mijn best niet geschrokken te kijken.

Door te werken als wijkverpleegkundige wil Maria zorgen dat mensen die thuis willen blijven wonen, dat ook kunnen blijven doen. ‘Met goede kwaliteit van leven,’ vult ze snel aan. Ze is in haar functie verantwoordelijk voor het voeren van intakes en evaluaties, opstellen van zorgplannen en coördineren van de zorg van mantelzorger en huisarts. Sinds kort vervult ze daarnaast ook de functie van kwaliteitsverpleegkundige: ‘Want ik ben enorm van de kwaliteit,’ verduidelijkt ze.

Rennen en stilstaan

Wie denkt dat al die taken en verantwoordelijkheden zorgen voor een gehaaste Maria, heeft het mis. Ze werkt efficiënt, maar met veel geduld. Ik merk niet eens of ze de tijd wel in de gaten houdt: ‘Jazeker, we waren 50 minuten bij deze eerste cliënt en lopen exact volgens schema. Als ik achter zou lopen op de planning, dan ren ik tussendoor wel. Ik ben namelijk nooit gehaast bij mijn cliënten’.

Kapdoek

We zien deze ochtend acht cliënten. Soms zijn we er maar tien minuten, voor het aantrekken van steunkousen. Soms zijn we er wat langer, zoals bij een dame van 92 jaar. Ze wil nog altijd zoveel mogelijk zelf doen. Dat ze hulp nodig heeft, frustreert haar: ‘Waarom worden mensen zo oud…,’ mompelt ze.

Maria staat geleund tegen de badkamermuur en kijkt hoe mevrouw zich wast met ouderwetse zeep. Af en toe geeft ze een aanwijzing. Ze wil haar cliënten zoveel mogelijk zelf laten doen. Met het kammen van haar haar mag ze helpen. Maar eerst de kapdoek met bloemenprint om haar schouders; zo blijft haar kleding schoon. Ik heb nog nooit een kapdoek gezien, maar vind het wel hip. Wat mevrouw dan weer verbaast.

Terug in de woonkamer werkt Maria het dossier bij aan tafel. Mevrouw gaat graag op de foto en knoopt snel een mooi sjaaltje om haar nek. Het is even nadenken hoe dat ding ook alweer om moet, maar dan krijgt ze de complimenten van Maria. Mevrouw ziet er weer prachtig uit.

Onrecht

Het volgende huis is een ander verhaal. Zowel man als vrouw zijn cliënt van Maria. Ze hebben pech op pech te verwerken. Zij heeft Q-koorts, hij is herstellende van een beroerte. Ze wachten al een jaar op het besluit van de gemeente om de begane grond te mogen uitbouwen met een slaapkamer. Tot die tijd is de woonkamer hun slaapvertrek. Twee bedden in het midden, de bank in de hoek geschoven. In het washok hebben ze een putje gevonden, aangesloten op het riool. Daardoor kan meneer provisorisch douchen met een soort tuinslang.

Maria vertelt me al over de situatie als we naar het huis rijden. Ze is zichtbaar boos op de gemeente: ‘Wat doen ze ze aan hè? Ongelooflijk.’ In het huis gaat ze daadkrachtig aan de slag en helpt meneer onder de douche. Ik praat met mevrouw aan de keukentafel. Ze steekt nog maar een sigaret op. Hun vijf honden snuffelen ondertussen aan me of liggen te slapen op een bed in de woonkamer. Dit is een huishouden die mijn vooroordelen bevestigt, maar ik zie en hoor nu de schrijnende verhalen erachter.

Maria blijft nuchter en doet wat ze kan als wijkverpleegkundige. Ze helpt meneer met aankleden en dient medicatie bij beiden toe. Dankbaar voor de hulp van Maria worden we uiteindelijk uitgezwaaid: ‘Houdoe!’

De afwisseling, dat het achter iedere voordeur weer anders is. Dat vindt Maria zo leuk aan haar werk. Ze weet nooit wat ze zal treffen bij nieuwe aanmeldingen. Een andere zorgvraag, andere karakters. En helaas is de situatie van het echtpaar ook de realiteit.

Pauze

Met de collega’s die ook weer op kantoor zijn, wandelt Maria naar een broodjeszaak. Ze hecht hier waarde aan, zeker door haar functie waarin ze veel alleen op pad moet. Ze is benieuwd hoe het met haar collega’s gaat en praat expres niet al te veel over het werk. Uitrusten, om ook in de middag scherp te blijven.

Kantoorwerk

De afterlunchdip bestrijdt ze met druk kantoorwerk. Ze vult de planning van het team met inzet van flexkrachten. Krijgt een telefoontje van het Catharina Ziekenhuis met een nieuwe zorgvraag, die ze tot haar spijt moet doorverwijzen, ‘omdat we geen ruimte hebben in de avond.’ Ze leest 48 mailtjes, omdat ze gisteren een hei-dag had over verpleegkundig leiderschap.

Haar laatste afspraak vandaag is een tussenevaluatie met een stagiair Verpleegkunde en haar stagedocent van Avans Hogeschool. Drie mensen met hart voor de zorg. Ze hebben het over regiebehoud van cliënten, de steeds complexere zorgvragen en dat ondanks dat je zelfstandig werkt, je collega’s maar één telefoontje van je weg zijn. Ook bij deze stagiair merk ik dat Maria zich op de achtergrond houdt. De stagiair mag haar ervaringen delen, Maria is er als het nodig is. Precies hoe ik haar deze dag heb leren kennen. Een nuchtere, daadkrachtige en empathische vakvrouw.

Als ik vertrek, leest Maria nog even de laatste mailtjes. Haar dienst zit er officieel al op, maar dit moet ook nog even. Zodat ze met een leeg hoofd naar huis kan. Natuurlijk wel in haar Smart.

Dit blog is met de grootste zorgvuldigheid geschreven door Eveline Bouwman en ter akkoord voorgelegd aan Maria Kwint. Alle genoemde en afgebeelde personen zijn met toestemming. Bij deze wil ik Maria, haar collega’s en de cliënten van Archipel Thuis, nogmaals hartelijk bedanken voor hun gastvrijheid.

Wil je reageren op het verhaal? Laat dan je reactie onderaan de pagina achter, of neem contact op met Eveline.

En dan nog dit…

Project ‘Werkgeluk in de Zorg’

Eveline Bouwman is eigenaar van Factor G, organisatiepsycholoog en werkgelukdeskundige. Ze nam het initiatief voor ‘Werkgeluk in de Zorg’, om met eigen ogen te zien waarom het zo gaaf is te werken in de zorg. Waarvoor al die professionals iedere dag hun bed uit komen en waar zij betekenis uit halen. Haar ervaringen deelt Eveline in blogs. Om te laten zien dat werken in de zorg niet alleen maar gaat over capaciteitsgebrek en rapporteren.