Terwijl inspectiebezoeken in 2020 werden afgezegd vanwege de pandemie is in 2021 juist geprobeerd om zo veel mogelijk inspecties op locatie doorgang te laten vinden. En de IGJ bleef ook op vele andere manieren in nauw contact met de zorgaanbieders die voor het tweede jaar op rij onder zware druk hun werk moesten doen. Zo overziet de toezichthouder als geen andere organisatie wat er zorgbreed gebeurt en welke gevolgen de pandemie heeft voor verleners, gebruikers, bewoners en bezoekers van de zorg.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen. Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Meer in samenwerking

Omdat IGJ toezicht houdt namens en in het belang van de burger, worden patiënten, cliënten en jeugdigen steeds vaker betrokken. Zo is in 2021 in de vaccinatiestraten actief naar de ervaringen gevraagd. Meer dan 40.000 mensen gaven daar gehoor aan.

Steeds meer toezicht met burgers maar ook steeds meer samenwerking met andere inspecties. Zoals in het monitoren van de druk op de zorg en het afstemmen van het toezicht op mondmaskers.

Meer samenwerking speelt niet alleen in coronaverband, maar bijvoorbeeld ook in het toezicht op de jeugdbeschermingsketen. Tijdens een crisis blijft goede en veilige zorg en jeugdhulp immers voorop staan.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen.

Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Lees verder

Op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd lees je meer. Hier kan je het gehele rapport downloaden.

Als gezinshuisouder ben je 24 uur per dag verantwoordelijk voor de opvoeding en behandeling van de bij jou opgenomen jeugdigen in de leeftijd van 6 tot 18 jaar. Je woont in een dienstwoning van het Leger des Heils of in je eigen woning. Gedurende de plaatsing van de jeugdige wordt er een nieuw perspectief gezocht of wordt er een plek voor langere tijd geboden in het gezinshuis, al naar gelang de ontwikkelingen van het kind maar ook van de eigen ouder(s) of netwerk.

De kinderen vertonen vaak gedragsproblemen en er is sprake van sociaal-emotionele problematiek. Binnen jullie gezin helpen jullie de kinderen opnieuw vertrouwen in anderen en zichzelf te ontwikkelen. Door het aanbrengen van structuur, continuïteit en voorspelbaarheid van de leefomgeving creëren jullie de nodige veiligheid. Er wordt doelgericht gewerkt aan de ontwikkeling van de kinderen en (zeker wanneer terugplaatsing in het gezin van herkomst wordt beoogd) er wordt nauw samengewerkt met de ouders.

De gezinsouders worden intensief begeleid en gecoacht door een multidisciplinair team, bestaande uit trajectmanagers en gedragswetenschappers.

Wij vragen

Kinderen ontwikkelen zich het best in een (gezins)situatie waar rust en geborgenheid te vinden is. Dit is wat een gezinshuis ook in de basis te bieden heeft. Een gewoon huis in een gewone wijk, waar twee ouders de zorg voor vier jeugdigen op zich nemen. De dagelijkse gang van zaken is er overzichtelijk en stimuleert de jeugdigen om ‘mee te doen’.

Het is van belang dat de jeugdigen in al hun eigenheid tot hun recht komen. We betrekken zo veel mogelijk de eigen ouders, familie en het netwerk van de jeugdige bij de dagelijkse zorg en hulpverlening die we geven. Het kind mag in het gezinshuis blijven wonen, totdat hij/zij weer terug kan naar het eigen gezin, (indien nodig met ambulante ondersteuning) of naar een andere (liefst zo licht mogelijk) beter passende vorm van hulpverlening.

Taken en verantwoordelijkheden

• Met het eigen gezin (systeem)opvoeding, structuur en geborgenheid bieden aan jeugdigen en methodisch en doelgericht kunnen werken a.d.h.v. hulpverleningsplannen.
• Een professionele werkhouding binnen de eigen privé-woonsfeer.
• In staat zijn tot zelfreflectie.
• Goede communicatieve en samenwerkingsvaardigheden.
• Gericht zijn op eigen ontwikkeling en zelfreflectie, bijv. als het gaat om deskundigheidsbevordering en de samenwerking met het multidisciplinair team, alsmede:
  • Open houding ten opzichte van de begeleiding van het multidisciplinaire team.
  • Denken en werken op mbo–niveau waarbij een opleiding in (sociaal) pedagogische richting voor een van beide gezinshuisouders een voorwaarde is.
  • In het bezit zijn van rijbewijs B.
  • Een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) is noodzakelijk voor de indiensttreding.

Je voelt je daarnaast vanuit je persoonlijke overtuiging aangesproken om te werken voor een christelijke organisatie en kan daarom instemmen met de doelstelling van onze stichting.

Wij bieden

Het Leger des Heils doet ertoe in onze samenleving. Jouw werk bij ons daarmee ook. Het is werk dat zowel professioneel als persoonlijk voldoening geeft. We nemen je graag mee in onze bijzondere organisatie en bieden je een plek waar je (ook) veel kunt leren.

Jullie worden afhankelijk van de werkervaring ingeschaald in functiegroep 8, minimaal € 2.454,- en maximaal € 3.495,- van de cao-Jeugdzorg bij een fulltime dienstverband (36 uur). Er is tevens de mogelijkheid om via een franchise constructie of projectaanstelling te werken. De verschillen en mogelijkheden van deze constructies bespreken we graag persoonlijk met jullie.

Bij deze cao hoort ook een eindejaaruitkering van 8,3%. Daarnaast worden jullie opgenomen in pensioenfonds Zorg en Welzijn (PFZW) en bieden we jullie een pakket aan aanvullende arbeidsvoorwaarden, waarin je zelf keuzes mag maken. Bij een wederzijds positieve klik, bieden wij jullie eerst een bepaalde tijd contract van twee jaar met de mogelijkheid om deze later om te zetten in onbepaalde tijd.

Over het Leger des Heils

Gezinshuizen zijn een kleinschalige vorm van jeugdhulp waarbij meerdere jeugdigen tussen de 6 en 18 jaar worden opgenomen in het eigen gezin van de gezinshuisouders. Jeugdigen die niet thuis kunnen wonen, worden voor korte of langere tijd opgenomen. Op professionele wijze bieden de gezinshuisouders 24/7 verzorging, opvoeding en hulpverlening aan jeugdigen met complexe en meervoudige problematiek. Daarnaast helpen een veilige omgeving en positieve ervaringen met het leven de jeugdigen ook om sociaal-emotionele problemen te verwerken en ontwikkelingsachterstanden in te halen.

Voor jeugdigen die voor kortere of langere tijd niet thuis kunnen wonen, is een vervangende gezinssituatie de beste optie. Soms is de problematiek van de jeugdige en/of het systeem echter zo complex en meervoudig dat plaatsing in een pleeggezin (nog) niet mogelijk is. In dat geval kunnen onze gezinshuisouders met hun eigen kerngezin toch een gezinssituatie bieden voor deze jeugdigen.

Lijkt dit jullie wat?

Hebben jullie interesse in deze functie? Dan ontvangen wij graag jullie motivatie met cv’s via het online sollicitatieformulier.

Voor vragen en meer informatie over het werk als gezinshuisouders neem je contact op met Ariene Mol (regio Utrecht) op nummer 06-21152542 of per mail: a.mol@legerdesheils.nl.

Meer informatie over werken voor onze organisatie, vind je op onze website: www.werkenbijhetlegerdesheils.nl/over-ons/wie-we-zijn.

Acquisitie naar aanleiding van deze vacature wordt niet op prijs gesteld.

Te weinig financiering vanuit het Rijk, de inkoop van zorg op gemeentelijk niveau, de omvangrijke administratieve structuren waarmee jeugdzorgorganisaties declareren: allemaal zaken die belangrijke consequenties hebben voor de kwaliteit en houdbaarheid van de jeugdhulpverlening. De nieuwe jeugdwet heeft als doel om meer ‘ruimte voor professionals’ te creëren door een verlaging van de administratieve regeldruk en onnodige bureaucratie. Daarnaast streeft de jeugdwet een andere manier van werken na, door het realiseren van betere multidisciplinaire samenwerking en meer nadruk te leggen op zelfredzaamheid en eigen vermogen van gezinnen.

Het vreemde is dat een uitgebreide evaluatie van de manier waarop jeugdzorgprofessionals deze transformatie ervaren, eigenlijk nooit heeft plaatsgevonden. De eerste officiële evaluatie van de jeugdwet uit 2018 bevat weliswaar een vragenlijst over professionele ruimte (ZonMW, 2018), maar deze is vooral door bestuurders, managers en coördinatoren ingevuld, en veel minder door jeugdzorgprofessionals zelf.

Vanuit het Instituut Bestuurskunde aan de Universiteit Leiden en de afdeling Bestuurskunde en Sociologie aan de Erasmus Universiteit Rotterdam, hebben wij sinds de decentralisatie drie keer in drie jaar een vragenlijst afgenomen onder jeugdzorgprofessionals van de grootste jeugdzorgorganisaties in de regio’s Rotterdam-Rijnmond en Amsterdam-Amstelland. Hieronder zetten we onze belangrijkste bevindingen uiteen.

Een baan waarin je het verschil kunt maken?

De reden voor jeugdzorgprofessionals om te kiezen voor hun branche is vaak de drive om het leven van anderen te verbeteren door het uitvoeren van je werk. De prosociale motivatie is dus zeer hoog, en dat is in de jaren na de decentralisatie overeind gebleven. Personen met een hoge prosociale motivatie voelen zich aangetrokken tot banen met bepaalde kenmerken: dergelijke banen moeten veel mogelijkheden bieden voor impact en de mogelijkheid om anderen te helpen in het werk. Daarnaast is er een noodzaak voor contact: de mogelijkheid om frequent en diepgaand te interacteren met diegenen die baat hebben van jouw werk. De genoemde kenmerken zijn ook essentieel om te voorkomen dat deze personen hun motivatie niet verliezen en uitgeblust raken. 

Hoe hebben deze relationele baankenmerken en de prosociale motivatie van jeugdzorgwerkers zich ontwikkeld in de jaren na de decentralisatie? De resultaten van het onderzoek laten zien dat er statistisch significante dalingen waar te nemen zijn in de wijze waarop professionals het contact en de impact van hun werk beoordelen. Met name de ervaren mogelijkheden die het werk biedt om anderen echt te helpen, zijn na de decentralisatie afgenomen. Voor prosociaal gemotiveerde professionals biedt het werk in de jeugdzorg daarmee minder mogelijkheden om voldoening in het werk te vinden.

Meer ruimte voor de jeugdzorgprofessional?

Ruimte voor de professional wordt in sterke mate bepaald door de hoeveelheid ‘bureaucratie’. Net zoals in het onderwijs, de zorg, en de politie, bestaan er klachten over regeldruk. Omdat niet alle administratieve taken overbodig of nutteloos zijn, onderscheiden we overbodige regels en procedures in het werk, en drie typen administratieve lasten: administratie bij de intake van nieuwe cliënten, bij het doorverwijzen van cliënten, en bij het verantwoorden van de verleende hulp. In de evaluatie van de jeugdwet bleken de meningen over de mate van bureaucratie verdeeld te zijn: ‘50% ziet vooral positieve ontwikkelingen, terwijl een kwart nauwelijks ontwikkelingen ervaart en de overige kwart vooral negatieve ontwikkelingen ziet ten aanzien van de ruimte voor professionals’ (ZonMw, 2018: 198-199).

In het eerste jaar na de decentralisatie rapporteren jeugdzorgwerkers aanzienlijk minder onnodige regels en procedures, maar in het jaar daarna is de situatie weer terug bij af.

Onze respondenten schetsen echter een minder rooskleurig beeld. Daarbij merken wij op dat hoewel de evaluatie jeugdzorg stelt dat grotere gemeenten beter zijn geslaagd in het verminderen van administratieve lasten (ZonMw, 2018: 221), onze respondenten uitsluitend in de twee grootste stedelijke regio’s in Nederland actief zijn. Jeugdzorgprofessionals rapporteren dat hun beleving van administratieve lasten niet is verminderd.

Bij de intake van cliënten en de verantwoording achteraf zijn de verschillen tussen de jaren statistisch gezien te verwaarlozen, maar bij de doorverwijzing van cliënten is een statistisch significante stijging te zien. Hier is de ervaren regeldruk dus toegenomen. In de hoeveelheid onnodige bureaucratie is daarnaast een interessante ontwikkeling te zien. In het eerste jaar na de decentralisatie rapporteren jeugdzorgwerkers aanzienlijk minder onnodige regels en procedures, maar in het jaar daarna is de situatie weer terug bij af.

Onbedoelde effecten van decentralisatie van de jeugdzorg

De effecten van beleid kunnen bedoeld en onbedoeld zijn. Onze studie laat zien dat een centrale doelstelling van de decentralisatie van de jeugdzorg – de vermindering van administratieve lasten – in de jaren na de decentralisatie volgens jeugdzorgwerkers zelf niet is gerealiseerd.

Een onbedoeld effect van de decentralisatie van de jeugdzorg is daarnaast dat het werk in mindere mate ruimte biedt om de prosociale motivatie van jeugdzorgprofessionals te voeden. Dit kan resulteren in een proces van beleidsfeedback: een proces waarin de onbedoelde neveneffecten van beleid de realisatie van beoogde beleidsdoelstellingen verstoren. Het gevaar bestaat dat de daling in impact en contact van het werk – om niet te spreken over hoge werkdruk en onverminderde administratieve lasten – over langere termijn ten koste gaat van de motivatie en voldoening van jeugdzorgwerkers.

Omdat jeugdzorg bovenal mensenwerk is, gaat de kwaliteit van de jeugdzorg er dan in zijn geheel op achteruit. Dit proces kan versnellen wanneer werknemers om deze redenen de jeugdzorg de rug gaan toekeren. Het slagen van de transformatie, met daarbij aandacht voor veranderde baankenmerken en werkomstandigheden, is daarmee cruciaal voor de kwaliteit en continuïteit van de jeugdzorg.

Geschreven door: Joris van der Voet, universitair docent bestuurskunde aan de Universiteit Leiden en Bram Steijn, hoogleraar public administration aan de Erasmus University Rotterdam.