Terwijl inspectiebezoeken in 2020 werden afgezegd vanwege de pandemie is in 2021 juist geprobeerd om zo veel mogelijk inspecties op locatie doorgang te laten vinden. En de IGJ bleef ook op vele andere manieren in nauw contact met de zorgaanbieders die voor het tweede jaar op rij onder zware druk hun werk moesten doen. Zo overziet de toezichthouder als geen andere organisatie wat er zorgbreed gebeurt en welke gevolgen de pandemie heeft voor verleners, gebruikers, bewoners en bezoekers van de zorg.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen. Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Meer in samenwerking

Omdat IGJ toezicht houdt namens en in het belang van de burger, worden patiënten, cliënten en jeugdigen steeds vaker betrokken. Zo is in 2021 in de vaccinatiestraten actief naar de ervaringen gevraagd. Meer dan 40.000 mensen gaven daar gehoor aan.

Steeds meer toezicht met burgers maar ook steeds meer samenwerking met andere inspecties. Zoals in het monitoren van de druk op de zorg en het afstemmen van het toezicht op mondmaskers.

Meer samenwerking speelt niet alleen in coronaverband, maar bijvoorbeeld ook in het toezicht op de jeugdbeschermingsketen. Tijdens een crisis blijft goede en veilige zorg en jeugdhulp immers voorop staan.

Nieuwe toezichtgebieden en versneld actueel

In het jaarbericht schrijft IGJ wat in 2021 opviel. COVID-19 vroeg vaak voorrang en bracht nieuwe en snel groeiende toezichtgebieden: inhaalzorg, artsen die onjuiste informatie verspreiden, exportverordeningen, illegale handel in geneesmiddelen, toezicht op testcentra en vaccinatiestraten en fraude met QR-codes.

Soms zijn ontwikkelingen in de zorg en het toezicht eerder aan het licht gekomen of versneld actueel geworden. Denk aan de arbeidsmarktproblematiek, e-health-ontwikkelingen, de globaliserende wereld van farmaceutische producten, infectiepreventie en infectieziektepreventie. Tegelijkertijd heeft IGJ aandacht besteed aan andere, geplande ontwikkelingen en verbeteringen.

Zo gaan bijvoorbeeld het toezicht op persoonsgerichte zorg in netwerken en de vertaling van indicatoren naar verbeterdoelen onverminderd door.

Lees verder

Op de website van de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd lees je meer. Hier kan je het gehele rapport downloaden.

Transformatie gezondheidszorg

De pandemie zorgde niet alleen een exponentiële vooruitgang in de medische wetenschap, maar ook een explosie van digitale technologieën, toegang tot gegevens en analyses. Consumenten werden steeds beter geïnformeerd, maar daardoor ook mondiger. De gezondheidszorg maakt, behalve de enorme digitale transitie, ook een omslag door van ziektezorg naar preventie en welzijn. En die verschuiving blijkt de katalysator bij uitstek te zijn voor de klinische, financiële en operationele transformatie die de gezondheidszorg de wereld al lang heeft beloofd.

De coronapandemie heeft tal van bestaande en/of opkomende trends in de gezondheidszorg versneld. Denk aan de verschuivende voorkeuren en gedrag van consumenten, de integratie van biowetenschappen binnen de zorg, snel evoluerende digitale gezondheidstechnologieën, nieuw talent en zorg leveringsmodellen en klinische innovatie Als belanghebbenden in de sector en de consumenten die zij bedienen, worden zij geconfronteerd met een onbekende wereld van werken op afstand, virtuele doktersbezoeken en een toeleveringsketen die wordt gekenmerkt door tekorten aan medische benodigdheden, personeel en diensten, de sector transformeert om de nieuwe uitdagingen aan te gaan.

6 Gezondheidstrends in 2022

Deloitte benoemt in het Global Healthcare Outlook 2022 rapport een zestal trends, of beter gezegd uitdagingen, die in 2022 de volle aandacht behoeven om de langverwachte transformatie van de gezondheidszorg, die door de coronapandemie een zet in de goede richting gekregen heeft, door te kunnen zetten.

1. Gelijkheid in de gezondheidszorg: Bevorderen van gelijkheid binnen de gezondheidszorg door het doel om te zetten in een actie;
2. Mentale gezondheid en welzijn: Geestelijke gezondheidszorg – tijd om nu vooruit te gaan;
3. Toekomst van de medische wetenschap: Vooruitgang in een snel tempo van verandering;
4. Een nieuwe visie op de volksgezondheid: Bouwen aan een veerkrachtige toekomst voor de volksgezondheid;
5. Environment, Social and Governance (ESG): Decarbonisatie van de gezondheidszorg en de weg naar ‘net-zero’ uitstoot;
6. Digitale transformatie en overeenstemming van zorgverleningsmodellen: voorbereiding op een digitaal gestuurde gezondheidszorg.

Katalysator

“Belanghebbenden in de gezondheidszorg moeten in 2022 alert, wendbaar en flexibel blijven om het hoofd te bieden aan aanhoudende pieken en dalen in endemisch COVID-19 gevallen en sterfgevallen en andere overdraagbare ziekten. We hopen dat de echte erfenis van de pandemie een tijdige katalysator is om veel van de al lang bestaande uitdagingen te starten en te versnellen en kansen die voortvloeien uit de zes dringende sectorkwesties waarmee de mondiale gezondheidszorg wordt geconfronteerd”, aldus Deloitte.

Download

Download het rapport hier.

Openingsmanifestatie 2022
Wilt u op 09 mei 2022 ook naar de ICT&health Openingsmanifestatie? Entreekaarten zijn gratis maar op is écht op! Dus wacht niet en meld u snel aan.

De OVV heeft gekeken naar de voorbereidingen op de pandemie en de getroffen maatregelen. Ook is onderzocht wat de effecten van de coronacrisis waren voor kwetsbare mensen, die bijvoorbeeld te maken kregen met het wegvallen van zorg of diensten. Medische handelingen en economische steunmaatregelen zijn niet door de OVV onderzocht.

Verpleeghuizen

Dit eerste deel van het onderzoek ‘Aanpak Coronacrisis’ gaat over de periode van maart tot september 2020. Bijzondere aandacht is er voor de gevolgen van de crisisaanpak voor de verpleeghuizen, zo meldt de OVV. De onderzoeksraad sprak van een “bijzonder onderzoek”, omdat het eerste deelrapport verschijnt terwijl de crisis nog niet is afgelopen.

Een brede maatschappelijke crisis

De coronapandemie heeft geleid tot een internationale, langdurige crisis. Wat begon als een gezondheidscrisis breidde zich in snel tempo uit tot een brede maatschappelijke crisis die zich op een dergelijke schaal niet eerder heeft voorgedaan in naoorlogs Nederland. Eind 2019 werd voor het eerst bericht over een virusuitbraak in China. Op 27 februari 2020 testte in Nederland voor de eerste keer een patiënt positief op het coronavirus.

Daarop begon de overheid de crisis te bestrijden, risico’s te beperken en nieuwe kennis te ontwikkelen; burgers moest tegelijkertijd leren omgaan met de realiteit van het virus en de gevolgen voor de samenleving.

Voorliggend deelrapport beschrijft en analyseert de crisisaanpak van de Nederlandse betrokken partijen. Het bestrijkt de voorbereiding op, en de aanpak van, de coronapandemie tot september 2020. Volgende deelrapporten gaan in op de periodes erna en behandelen de voor die periode kenmerkende gebeurtenissen, maatregelen en interventies.

Reconstrueren, begrijpen, en verklaren

Hoofddoelen van alle delen binnen het onderzoek zijn de gebeurtenissen en handelingen tijdens de coronacrisis reconstrueren; vervolgens begrijpen en waar mogelijk verklaren waarom het verliep zoals het verliep; om tot slot lessen te trekken voor de crisisaanpak in heden en toekomst. Een toekomst waarin soortgelijke of andersoortige langdurige crises met maatschappij-ontwrichtende gevolgen tot de mogelijkheden behoren.

De lessen uit het onderzoek geven handvatten om zowel de huidige coronacrisis als andere, toekomstige crises het hoofd te bieden. Daarnaast verricht de Onderzoeksraad dit onderzoek voor eenieder die meer inzicht wil in de Nederlandse aanpak van de coronacrisis. Die raakt immers iedereen. Dit rapport dient dan ook niet gelezen te worden als een finaal oordeel, noch als eindevaluatie van de crisisaanpak. Het biedt\ daarentegen wel inzichten in hoe de aanpak tijdens de eerste periode in Nederland verliep, en hoe besluitvormers, adviseurs en andere betrokkenen daarvan kunnen leren voor de aanpak van de nog voortdurende coronacrisis en voor toekomstige crises.

Deel twee

Rond de zomer verwacht de OVV te komen met een tweede deelrapport, over de periode van september 2020 tot juli 2021. Dan wordt gekeken naar het vaccinatieprogramma en de coronamaatregelen uit deze periode: de mondkapjesplicht, de scholensluiting en de avondklok.

De OVV is ook begonnen met een onderzoek over de periode na juli 2021. Wanneer dat rapport verschijnt, is nog niet bekend.

Bron en download

Lees meer op de website van de onderzoeksraad en/of download het rapport.

Goed bestuur en toezicht zijn belangrijke voorwaarden voor goede zorg. Met de Governancecode Zorg volgen zorgorganisaties zeven principes die breed gedragen zijn in de hele sector. Bij elk principe wordt de concrete toepassing beschreven. De code is een instrument om de governance zo in te richten dat die bijdraagt aan het waarborgen van goede zorg, aan het realiseren van de maatschappelijke doelstelling van zorgorganisaties en het maatschappelijk vertrouwen.

De algemene ledenvergadering van de Nederlandse ggz heeft op 3 december 2021 ingestemd met de geactualiseerde Governancecode Zorg. De ledenvergaderingen van de NVZ, ActiZ, NFU en VGN waren al eerder akkoord gegaan. De Governance Code geldt vanaf 1 januari 2022.

7 gedragen principes

De principes zijn:

1. De maatschappelijke doelstelling en legitimatie van de zorgorganisatie is het bieden van goede zorg aan cliënten;
2. De raad van bestuur en de raad van toezicht hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke positie van de zorgorganisatie;
3. De zorgorganisatie schept randvoorwaarden en waarborgen voor een adequate invloed van belanghebbenden;
4. De raad van bestuur en de raad van toezicht zijn ieder vanuit hun eigen rol verantwoordelijk voor de governance van de zorgorganisatie;
5. De raad van bestuur bestuurt de zorgorganisatie gericht op haar maatschappelijke doelstelling;
6. De raad van toezicht houdt toezicht vanuit de maatschappelijke doelstelling van de zorgorganisatie;
7. De raad van bestuur en de raad van toezicht ontwikkelen permanent hun professionaliteit en deskundigheid.

Belangenverstrengeling en zeggenschap

Aanleiding voor de actualisering van de code zijn de evaluatie van de code, adviezen van de Brancheorganisaties Zorg (BoZ) Governance innovatie- en adviescommissie (IAC) en nieuwe wetgeving. De adviezen van het IAC over belangenverstrengeling en over de governance van samenwerkingsverbanden zijn verwerkt in de vernieuwde code. Voor toezichthouders zijn enkele bepalingen uit de code geschrapt omdat die nu opgenomen zijn in wetgeving.

Verder is veel explicieter aandacht besteed aan professionele zeggenschap. Hiermee wordt uitvoering gegeven aan een afspraak tussen V&VN, werknemersorganisaties en de brancheorganisaties in de zorg en de aanbevelingen uit het SER-rapport ‘Aan de slag voor de zorg’. Naast de waarborgen die er waren, is in de code nu opgenomen dat de zorgorganisatie zorgt dat professionals invloed kunnen hebben op het beleid dat hen raakt in de dagelijkse beroepsuitoefening, maar ook dat ze betrokken worden bij de beleidskeuzes over ‘de zorg van morgen’.

Download

De herziene code kan je hier downloaden.

Daarnaast kan het de kwaliteit van leven van cliënten verhogen. Het ministerie van VWS heeft daarom aan adviesbureau Significant Public en Vilans opdracht gegeven om tijdbesparende technologieën voor de ouderenzorg in kaart te brengen.

Dit rapport ‘Tijdbesparende technologieën in de ouderenzorg’ is 12 juli 2021 gepresenteerd aan de Tweede Kamer. De aanleiding voor het onderzoek was om de inzet van (slimme) technologie in de ouderenzorg verder te bevorderen.

De focus van het onderzoek ligt – in opdracht van VWS – op het in kaart brengen van technologieën die zich hebben bewezen of een potentie bieden op het gebied van tijdbesparing. Een documentstudie en diverse interviews in de praktijk hebben geleid tot waardevolle bevindingen en inzichten voor zorgaanbieders in de ouderenzorg.

Het resultaat zou je kunnen zien als één van de vele puzzelstukjes die bijdragen aan het toekomstbestendig maken van de ouderenzorg door ondersteuning van technologie. Naast inzichten over de effecten en aandachtspunten bij het werken met tijdbesparende technologie, kwamen er ook inzichten naar voren die te maken hebben met de context waarin de technologie geïmplementeerd wordt: de kennisbehoefte in het veld, de rol van stakeholders en de kijk op tijdbesparing door technologie. Onderzoek

In dit onderzoek zijn in de beginfase 17 zorgtechnologieën onderzocht of er sprake is van voldoende onderbouwde tijdbesparing. Hieruit zijn een 13 zorgtechnologieën naar voren gekomen die in ieder geval in potentie tijd besparen op de werkvloer.

Lees verder op de website van Vilans of download het rapport hier.

Uitkomstinformatie vaak niet direct beschikbaar

De onderzoekers concluderen dat rol van uitkomstinformatie nog beperkt is. Dat komt onder meer doordat uitkomstinformatie niet direct beschikbaar is om samen te beslissen. Zorgverleners en patiënten zijn wel bereid om samen te beslissen. Het gebeurt ook al. Zorgverleners geven hier wel een eigen invulling aan en werken meestal niet op basis van een algemeen model. Ook is de ene patiënt actiever in het zoeken van informatie en vragen stellen dan de andere.

Belangrijkste aanbevelingen:

1. Laat Samen Beslissen aansluiten bij de dagelijkse praktijk en zorg dat het opheffen van machtsongelijkheid tussen zorgverlener en patiënt geen doel op zich wordt.
2. Sluit aan bij wat al goed gaat. Samen Beslissen bleek in het praktijkonderzoek geen radicaal nieuwe aanpak, maar sluit aan bij de beroepsethiek en bestaande werkwijzen van zorgverleners.
3. Zorg dat Samen Beslissen geen eenmalig trucje maar een professionele werkwijze wordt. Samen Beslissen is niet één gesprek, maar een langlopend proces.
4. Zet in op het empoweren van de zorgverlener om patiënten te betrekken. Leg niet alleen uit wat Samen Beslissen voor de patiënt kan betekenen, maar juist ook wat het inhoudt voor de zorgverlener.
5. Samen Beslissen vraagt ook om een actieve houding van de patiënt.
6. Het overbrengen van informatie vraagt om kennis en kunde van de zorgverlener.
7. Zorg voor middelen om goed samen te kunnen beslissen. Uitkomstinformatie moet laagdrempelig aangeboden worden en makkelijk toegankelijk; pas dan zullen zorgverleners het toepassen omdat het ten goede komt aan het werk.

Beleidsonderzoek ‘Innovatie in de zorg’

De verwachting is dat de komende jaren maatschappelijke en technologische trends in een stroomversnelling raken. Helaas lopen opschaling en implementatie van innovaties nog achter bij wat mogelijk en wenselijk is. De kansen voor de zorg die hierdoor ontstaan zijn mede afhankelijk van een gestroomlijnd proces van adequate opschaling en implementatie. Dit zal veel vragen van iedereen in de zorg, maar kan ook heel veel opleveren.

Doelmatige zorginnovaties zijn innovaties die bijdragen aan de drie kerndoelen voor de zorgsector (de ‘triple aim’):

• Verbetering van de door de patiënt ervaren zorgkwaliteit;
• verbetering van de gezondheid en vitaliteit;
• vermindering van de kosten per capita (of in ieder geval beheersing van de kosten).

Implementatie en opschaling van innovaties

In het Nederlandse zorgsysteem is de De Rijksoverheid er verantwoordelijk voor dat de noodzakelijk zorg van goede kwaliteit wordt geleverd en toegankelijk is tegen redelijke kosten. Het beleidsmatig stimuleren van innovatie in de zorg is belegd bij het ministerie van VWS. Zij moeten dus het innovatieklimaat bevorderen. De centrale vraagstelling van dit beleidsonderzoek is: Wat is het meest effectieve overheidsbeleid om de totstandkoming van doelmatige innovaties in de zorg en de implementatie daarvan te bevorderen?

Hoe word je een digitale held?

Naast de website www.digivaardigindezorg.nl (waar tegenwoordig ook allerlei Officetrainingen op staan) zijn er miljoenen websites waar mensen handigheidjes delen. Ik verzamel een paar handigheidjes voor je die ik zelf ook gebruik. Zo kun jij een digitale held worden. Iemand tegen wie mensen vanaf morgen op kijken. Je kunt diegene zijn die onderstaande tips weer deelt met anderen en bescheiden de (terechte) bedankjes in ontvangst neemt. Ik ben geen computernerd dus wil je gedetailleerde informatie? Gebruik Google! De tips zijn random en voor de een meer bruikbaar dan voor de ander. Doe er je voordeel mee. Of niet.

Download hier de tips in de rubriek: 

In de recent verschenen Toekomstwijzer Kwetsbare groepen geeft een aantal hoogleraren hun opvattingen over de zorg voor kwetsbare burgers. Deze Toekomstwijzer Kwetsbare groepen is tot stand gekomen op initiatief van het platform Koplopers in de Zorg en is de eerste van vijf Toekomstwijzers, de andere hebben betrekking op de GGZ, Ouderen, Jeugd en Ziekenhuiszorg. Ze zijn onderdeel van de activiteiten in het kader van Beweging 2025 en de Agenda voor de toekomst.

Van deze Toekomstwijzer gaat een duidelijk signaal naar de politiek uit: verkijk u niet op de veerkracht van mensen, wijken en de samenleving. De volgende aandachtspunten dragen zij aan:

• De politiek heeft geen idee wat extramuralisering/deinstitutionalisering voor consequenties heeft voor de groep zwakkeren in de samenleving.
• De groep zwakkeren heeft niet de sociale vaardigheden, noch het – broze – netwerk, bestaande uit eveneens kwetsbare mensen, om zich staande te houden in de maatschappij. Het is hierbij geen kwestie van tijd of zich ontwikkelen maar een problematiek die nooit zal verdwijnen.
• Begrippen als zelfredzaamheid en eigen kracht leiden haast tot het verwijt dat men niet in staat is om zichzelf samen met het netwerk te redden.
• Ontwikkelingen als extramuralisering/deinstitutionalisering, zelfredzaamheid en eigen kracht leiden door verschraling van de zorg tot een toenemende druk op mantelzorgers wier draagvermogen beperkt is.
• Er dreigt een steeds groter onderscheid tussen weerbare en kwetsbare wijken en mensen: de een heeft het geld en de netwerken om zaken goed te regelen, de andere ontbeert beiden en is op zichzelf aangewezen. Op deze wijze ontstaat er in de maatschappij een financiële en sociale tweedeling.
• Binnen de groep kwetsbaren is nog een andere tweedeling zichtbaar, namelijk die van onder de 21 jaar en die van boven de 21 jaar. Onder de 21 is alles voor deze groep geregeld, daarboven moet men vooral zelf de weg zien te vinden.

Het hele rapport kun je lezen in de Toekomstwijzer Kwetsbare groepen. Voor meer informatie over de invitational conference van 25 april over deze Toekomstwijzer en de Toekomstwijzers GGZ. Ouderen, Jeugd en Ziekenhuiszorg neem je contact op met het secretariaat: secretariaat@koplopersindezorg.nl.

Dit rapport geeft inzicht in de maatschappelijke knelpunten bij jongeren rondom de leeftijdsgrenzen in het beleid van gemeenten, jongerenwerk en wet- en regelgeving.

Download het rapport hier.

De mate waarin off-labelgebruik voorkomt verschilt per aandoening maar kan omvangrijk zijn. Echter kan het op nog veel punten worden verbeterd. Met dit rapport is de complexiteit rondom off-labelgebruik van geneesmiddelen onderzocht, inclusief mogelijke problematiek en mogelijkheden voor verbetering.

Download het rapport hier.

Met de overgang van de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten naar de Wet Langdurige Zorg is eerstelijnsverblijf (ELV) ontwikkeld. Dit is bedoeld om medisch noodzakelijk kortdurend verblijf mogelijk te maken als het thuis even niet meer gaat, of als het na een ziekenhuisopname nog niet gaat. In dit rapport lees je de eerste ervaringen met ELV en de effecten voor de hele keten.

Download het rapport hier.

In deze studie is gekeken naar hoe mensen met een verstandelijke beperking hun woonsituatie en contacten beleven, in hoeverre ze zelf voor deze woonsituatie hebben gekozen en welke taken ze allemaal uitvoeren.

Download het rapport hier.

Onderzoek laat onder andere positieve effecten zien op het cognitieve vermogen, probleemoplossend vermogen, stressreductie en de fysieke gezondheid. Bewijs dat kunst een bijdrage kan leveren aan gezond en gelukkig oud worden? Maar welke culturele interventies voor ouderen werken?

Download het rapport hier.

In dit rapport van het SCP worden de behoeften van ouderen aan romantisch of seksueel contact bekeken en wordt een relatie gelegd tussen deze behoeften en de brede kwaliteit van leven, hun opvattingen over diversiteit en homoseksualiteit en de positie van lesbische, homoseksuele en biseksuele bewoners van verpleeg- en verzorgingshuizen.

Download het rapport hier

Wat blijkt? Voor deze doelgroep is het moeilijk om een hulpvraag te formuleren. Ook zijn er veel tools op de markt, maar veel worden niet gebruikt omdat ze niet bekend zijn, moeilijk te installeren of lastig in gebruik. Toch kunnen zelfhulptools mensen met een verstandelijke beperking ondersteunen bij het actief vormgeven van hun leven. De onderzoekers doen verschillende aanbevelingen om dit in de praktijk beter te laten lukken.

Download het rapport hier.

Welke ontwikkelingen hebben sinds 2015 plaatsgevonden en welke ervaringen hebben verschillende actoren (zoals zorgvragers, mantelzorgers, gemeenten, zorgverleners, indicatiestellers en cliëntondersteuners) hiermee?

Download het rapport hier.

Dit onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau geeft inzicht in de factoren die een rol spelen bij het ontstaan van eenzaamheid in de levensloop en te laten zien hoe eenzaamheid samenhangt met kwaliteit van leven. Lees over de risico’s en bescherming in de ouder wordende bevolking.

Download het rapport hier.

Een oplossing voor het dreigende tekort zou kunnen worden gevonden in taakdelegatie en taakherschikking. Maar onder welke voorwaarden zijn deze vormen van taakverschuiving verantwoord en efficiënt? In dit onderzoek door het ‘Nederlands instituut voor onderzoek van de gezondheidszorg’ (NIVEL) is naar een antwoord op deze vraag gezocht.

Download het rapport hier.

Bekijk het rapport